Kalo Sou Taxidi File Mou!

Η προσωπική γνωριμία που ταυτόχρονα ήταν και επαγγελματική συνεργασία μας με το Στέλιο ξεκίνησε από το Γαλλικό εμπορικό λιμένα στη Μεσόγειο θάλασσα τη Σέτε - «Sète», γνωστή και ως Cette μέχρι το 1928. Στον λιμένα αυτό βρέθηκα για να ναυτολογηθώ σ’ ένα ποντοπόρο πλοίο μεταφοράς γενικών φορτίων (General Cargo).

Η «Σέτε» είναι μια μικρή πόλη στη Νότιο Γαλλία στην Μεσόγειο θάλασσα. Ένα αξιόλογο τουριστικό θέρετρο του γαλλικού νότου, που ο τουρισμός του είναι σημαντικός στην τοπική οικονομία.

Ξεχάστε την Κυανή Ακτή και τα πανάκριβα θέρετρα της Γαλλικής Ριβιέρας. Οι Κάννες, το Σαιν Τροπέ, η Νίκαια είναι κλασικοί προορισμοί του διεθνούς jet set, που ωστόσο απέχουν κατά πολύ από αυτό που θα λέγαμε ταξίδια-ανακαλύψεις και εναλλακτικοί προορισμοί, αναπάντεχα γοητευτικές γωνιές.

Αυτούς ακριβώς τους προορισμούς θα συναντήσετε στη δύση του Γαλλικού Νότου: Στην Προβηγκία και στις παρυφές των Πυρηναίων, εκεί όπου θα ανακαλύψετε τα πολλά διαφορετικά πρόσωπα της Γαλλίας: H Σέτε - «Sète»,  είναι μια κοινότητα στο τμήμα Hérault στην περιφέρεια Occitanie στη νότια Γαλλία. Οι κάτοικοί του ονομάζονται Sétois. Είναι γνωστή και ως η Βενετία του Languedoc και είναι ένα λιμάνι και ταυτόχρονα παραθαλάσσιο θέρετρο στη Μεσόγειο θάλασσα με δική του πολύ ισχυρή πολιτιστική ταυτότητα, μακραίωνες παραδόσεις, τοπική εκλεκτή κουζίνα και ιδιαίτερη γλωσσική διάλεκτο. Είναι επίσης η πατρίδα καλλιτεχνών όπως ο Paul Valéry, ο Jean Vilar, ο Georges Brassens, ο Gregory Del Piero, ο Hervé Di Rosa, ο Manitas de Plata  και ο Robert Combas.

Η Πόλη είναι χτισμένη πάνω και γύρω από το λόφο του Mont St Clair και βρίσκεται στο νοτιοανατολικό κομβικό σημείο μιας κλειστή λίμνης αλμυρού νερού που χρησιμοποιείται κυρίως για πεδία αναπαραγωγής στρειδιών και μυδιών. Στην εξωτερική πλευρά του λόφου βρίσκεται η Μεσόγειος θάλασσα και η πόλη έχει ένα δίκτυο καναλιών που συνδέουν την λίμνη  με τη Θάλασσα.
Τα παλαιά και νέα μέρη της πόλης χωρίζονται διακριτικά χωρίς υπερβολικές αλλαγές στη διάβα του χρόνου. Μια λεωφόρος επεκτείνεται κατά μήκος της ακτής του κόλπου, με πολυάριθμα εστιατόρια που προσφέρουν θαλασσινά εδέσματα . Τα όστρακα της περιοχής έχουν παγκόσμια φήμη. Η παράκτια περιοχή και ο κόλπος προστατεύονται από τις δυσμενείς κλιματικές αλλαγές, από τους ορεινούς όγκους, που εμποδίζουν ψυχρές αέριες μάζες, ισχυρούς ανέμους και καιρικά συστήματα από το Βορρά.

Ο κύριος λιμένας χρησιμεύει ως βάση για έναν αλιευτικό στόλο και για σκάφη αναψυχής καθώς συνδυάζει την επαγγελματική αλιεία με την τουριστική χρήση. Επαγγελματικά σκάφη παράκτιας αλιείας που ελλιμενίζονται μόνιμα, και τουριστικά σκάφη, ιστιοφόρα, θαλαμηγοί και μικρά σκάφη ιδιωτικής χρήσης βρίσκουν ασφαλές αγκυροβόλιο και ως λιμένας μεικτής χρήσης, εξυπηρετούσε τόσο την τοπική οικονομία μέσω της αλιείας όσο και τον τουρισμό. Η περιοχή αφθονεί στη καλλιέργεια των λουλουδιών, τους αμπελώνες, τους οπωρώνες, και τα άλση από ελιές και μουριές.

.... Στην εμπορική προβλήτα του λιμένα το πλοίο μας εκφόρτωνε ράθυμα σε καλοκαιρινό ρυθμό με την ηλιοφάνεια να χύνετε πέρα από τους λόφους και ο ουρανός τις ημέρες εκείνες είχε ένα τέλεια κενό φωτεινό μπλε. Φυσούσε μαΐστρος, άγριος και απείθαρχος κάποιες στιγμές με τα γύρω δέντρα να χορεύουν και να κάμπτουν, και όταν κόπαζε και ηρεμούσε άφηνε πίσω του το τοπίο με πλουσιότερα χρώματα και μεθυστικές μυρωδιές. Ήταν εκείνες οι στιγμές που ο άνεμος κόπαζε, το είδος του στιγμιαίου μετασχηματισμού που ο χρόνος μοιάζει να σταματά, οι αισθήσεις οξύνονται και βιώνεις μια έντονη ευγνωμοσύνη για την ύπαρξή σου. Είναι η στιγμή που η πραγματικότητα ξεπερνά τις προσδοκίες σου και νιώθεις πλήρης.

Ύστερα από μια κοπιαστική ημέρα, θεωρήσαμε ευκαιρία να απολαύσουμε τη γαλλική έκδοση της κακαβιάς τη φημισμένη γαλλική μπουγιαμπέσα (bouillabaisse), ένα πιάτο πλούσιο σε αρώματα και γεύση, που σίγουρα προσφέρει θαλπωρή όταν συνοδεύεται και μ' ένα φίνο λευκό γαλλικό κρασί. Το θερινό βράδυ ήταν αρκούντως ζεστό με μια ζέστη που ήταν αισθητή, ίσως και λίγο έντονη, αλλά όχι απαραίτητα δυσάρεστη, και μ’ έναν ουρανό καλυμμένο από λαμπυρίζοντα αστέρια. Καθίσαμε σε ένα από τα πολυάριθμα μπαρ και εστιατόρια που τοποθετούν τα τραπέζια τους έξω στην αμμουδιά για να απολαύσεις το δείπνο στη νυχτερινή ατμόσφαιρα.

Απέναντι μας στην ακροθαλασσιά μερικοί ψαράδες έβγαζαν με προσοχή από τις βάρκες κι άπλωναν πάνω στην άμμο τα δίχτυα τους για να στεγνώσουν. Μια διαδικασία απαραίτητη για τη συντήρηση τους μετά το ψάρεμα. Κινήσεις αρμονικές χιλιάδων χρόνων που γίνονταν σε μια κατάσταση απόλυτης φυσικότητας, και ενός ρυθμού αιώνων, όπου η δράση δεν απαιτεί συνειδητή προσπάθεια ή βία, αλλά ρέει αυτόματα. Κινήσεις που είναι ενσωματωμένες στη συλλογική μνήμη, απαλλαγμένες από το άγχος της σύγχρονης εποχής.

Τη παρέα αποτελούσαν ο Καπετάν Γιάννης με τη σύζυγο του που συνήθως ταξίδευε μαζί του. Ο καπετάνιος, ευγενική παρουσία, καλοσυνάτος, ευπρόσιτος και άνθρωπος χαμηλών τόνων. 

Γραμματικός ο καπετάν Κυριάκος επίσης με την σύζυγο του που είχε έλθει στον Γαλλικό λιμένα, ένας ψηλός άνδρας με μεγάλο ανοιχτό πρόσωπο και ελαφρώς ατημέλητα μαύρα μαλλιά, ένα πηγαίο χιούμορ να τον διακρίνει. Η Στέλλα, η ασυρματίστρια του πλοίου, Κεφαλλονίτισσα γυναίκα, αθώα σαν μικρό παιδί, μια όμορφη διακριτική και χαλαρωτική παρουσία. Ο Στέλιος ο δεύτερος μηχανικός, ο και «Στελάρας» όπως τον αποκαλούσαν χαριτολογώντας, ευφυολόγος, κοινωνικός, θορυβώδης, ολίγον χαοτικός, έκανε πάντα αισθητή την παρουσία του στην ομήγυρη αλλά ταυτόχρονα μπορούσε να υποδυθεί τον ταπεινό. Είχε πολλά ποιοτικά στοιχεία ο έντονος χαρακτήρας του.
Και ο Παναγιώτης ο τρίτος μηχανικός από τα χωριά της Μάνης της Μεσσηνιακής, με χόμπι του την αστρολογία, προικισμένος με ικανότητα να μαντεύει το ζώδιο του καθενός και με ειδικότητα το ανατολίτικο παζάρι στις συναλλαγές στις αγορές του κόσμου.
Ήταν τόσο άνετα να είσαι μαζί τους στη παρέα. Μεγάλη σύμπτωση δε με το Στέλιο και τον Παναγιώτη ήμασταν ακριβώς συνομήλικοι.
Το κρασί ήταν εξαιρετικό, οι μνήμες έχουν ξεθωριάσει, μα η γεύση του ήταν ένα ευπρόσδεκτο κύμα ενέργειας να ποτίζει το κορμί σου. Έχει μείνει στη θύμηση μου. 
Στη συνέχεια του οδοιπορικού είχαμε ένα ακόμη μακρύ ταξίδι μπροστά μας. Ξεκινούσε από την Ταραγκόνα τον λιμένας φόρτωσης με προορισμό την άπω ανατολή. Πόλη και θαλάσσιος λιμένας στη βορειοανατολική Ισπανία, στη Μεσόγειο, στις εκβολές ποταμού. Το αρχαιολογικό μουσείο της πόλης έχει μια σημαντική συλλογή ρωμαϊκών αγαλμάτων, τα υπολείμματα ενός ρωμαϊκού αμφιθεάτρου, και ένα ρωμαϊκό υδραγωγείο.
Στη διάρκεια της φόρτωσης έγιναν ορισμένες εργασίες συντήρησης του πλοίου. Έμελλε να γίνει η πρώτη μας και μοναδική μου σύγκρουση με τον Στέλιο. Από τις εργασίες του προγράμματος μου παρέδωσε το κλείσιμο εργασίας που ήμουν σίγουρος ότι δεν είχε εκτελεστεί. Είναι ενέργεια που στο επάγγελμα μας είναι μη αποδεκτή. Τον κάλεσα και του ανακοίνωσα ότι δεν αμφισβητώ τις ικανότητες του αλλά τον παρακαλώ αυτό να μην ξανασυμβεί είναι πρώτιστα θέμα ασφάλειας τόσο δική μας όσο και του σκάφους. Η συνεργασία μας πρέπει να στηρίζεται στην ειλικρίνεια και την αμοιβαία υποστήριξη.
«Πρέπει απλώς να αναλαμβάνεις τις ευθύνες σου, και όταν το κάνεις προσπάθησε αυτό να μην το ξεχνάς. Θα το εκτιμούσα ιδιαίτερα.»

Στην αρχή έμεινε σιωπηλός. Μόλις πέρασε την αρχική έκπληξη, τον ένοιωσα ότι ενοχλήθηκε, ότι του καταστρέφω τη καλή του εικόνα και αποχώρησε, ως μέσο διαμαρτυρίας! Σε σύντομο χρόνο επέστρεψε και μου παρέδωσε τη παραίτηση του για λόγους ευθιξίας.

Προσπάθησα να μη χαμογελάσω, την πέταξα στο καλάθι των απορριμμάτων και με μια καθοριστική παρέμβαση και συναινετική προσπάθεια να μπει ένα οριστικό τέλος σε μια δυσάρεστη στιγμή μας, τον έπεισα να μη το κάνει.

«Κλείσε αυτό το παράθυρο της σκέψης σου, το συμβάν έχει λήξει, και τα βραδινά ποτά θα τα πληρώσω εγώ.» Του λέω για να στρέψω τη συζήτηση σε κάτι ευχάριστο να αφήσουμε πίσω το παρελθόν και να απολαύσουμε το παρόν. Κύμα αγαλλίασης διαπέρασε το σώμα του, χαμογελούσε με το γνωστό μελαγχολικό του χαμόγελο, με εκείνο το χαμόγελο, που έχουν όλοι οι ευαίσθητοι, καλοσυνάτοι άνθρωποι, που ίσως έχουν βιώσει πόνο άλλα έχουν καλή καρδιά.

Ευπρόσδεκτα και ανώδυνα δέχτηκε τη πρόταση μου αλλά θα προτιμούσε αν συμφωνούσα να πάμε για χάμπουργκερ. Είχε μεγάλη αδυναμία στο είδος αυτό της διατροφής.

«Ακούγεται σαν μια πολύ ωραία, χαλαρή και ανώδυνη εξέλιξη! Αφού έχεις μεγάλη αδυναμία στα χάμπουργκερ, είναι η τέλεια ευκαιρία να βρούμε ένα καλό «burger house.» Η επιλογή σου δείχνει ότι θέλεις να περάσουμε καλά, χωρίς επισημότητες, εστιάζοντας στην παρέα και το καλό φαγητό. Ας πάμε να το απολαύσουμε λοιπόν.» Του είπα συμφωνώντας με την επιλογή του.

...Σύντομα το πλοίο αναχώρησε με προορισμό την μακρινή Άπω ανατολή, διασχίζοντας τη Μεσόγειο θάλασσα, τη διώρυγα του Σουέζ, και την ερυθρά θάλασσα. Με την έξοδο του πλοίου από την ερυθρά θάλασσα στον ινδικό ωκεανό τέλος Ιουλίου, βρεθήκαμε αντιμέτωποι με το νοτιοδυτικό τροπικό μουσώνα του ωκεανού γνωστός και ως θερινός μουσώνας που πνέει κυρίως από τον Ιούνιο έως τον Σεπτέμβριο. Είναι  από τα πιο ισχυρά και καθοριστικά καιρικά φαινόμενα στον Ινδικό Ωκεανό, που επηρεάζει έντονα τη ναυσιπλοΐα και το κλίμα της νότιας Ασίας. Οι άνεμοι πνέουν από νοτιοδυτικά προς την ασιατική ήπειρο, θερμοί, υγροί και ασταθείς, με πολύ ισχυρές ριπές και συνεχείς, καταρρακτώδεις βροχές. Η βροχή στο πλοίο έπεφτε σαν μυριάδες ασημένιες λεπίδες και τον ουρανό σκοτείνιαζαν τα μουντά σύννεφα που αναδεύονταν σαν να κόχλαζαν. Τα κύματα της θάλασσας και ένας αέρας φονικός σβάρνιζαν το πλοίο και τα αστραπόβροντα δημιουργούσαν εφιαλτική ατμόσφαιρα που σου σμπαράλιαζε τα σωθικά. Σ' αυτές τις αντίξοες συνθήκες, χαράξαμε πορεία νότια νοτιανατολικά για να αποφύγουμε την ορμή της θάλασσας και την πλευρική διεύθυνση των ανέμων, για δυο με τρεις ημέρες, μέχρι να επανέλθουμε στη κανονική μας πορεία ανατολικά.

Βόρεια του ωκεανού βρίσκονται οι χώρες που κατέκτησε ο Αλέξανδρος ο Μέγας στην ενδεκαετή εκστρατεία του τα προχριστιανικά χρόνια. Και ο Πλάτωνας κατέκτησε το κόσμο, όλο το κόσμο και μάλιστα ειρηνικά, χωρίς να γίνει μέγας.

Μετά από ένα ταξίδι δεκαπέντε ημερών από τον Κόλπο του Άντεν (Aden) με διέλευση μέσω των Στενών Μαλάκα φτάσαμε στο Κόμπε (Kobe), έναν από τους σημαντικότερους διεθνείς εμπορικούς λιμένες της Ιαπωνίας. Το λιμάνι βρίσκεται στον Κόλπο της Οσάκας, στο νοτιοδυτικό νησί Honshu. Πίσω από τη στενή παράκτια περιοχή της πόλης είναι τα δασώδη βουνά που περικυκλώνουν την πόλη με άφθονα φυσικά ρέματα, και καταρράκτες, και τα δέντρα που γεμίζουν λουλούδια την άνοιξη και ακτινοβόλο φύλλωμα το φθινόπωρο.  Βουνά στα οποία υπάρχουν θερμές πηγές, προαστιακές κατοικίες , ξενοδοχεία, πανέμορφοι κήποι να χρωματίζουν τους λόφους, τα θερμά υγρά καλοκαίρια, και τους κρύους χειμώνες, με μόνο περιστασιακές χιονοπτώσεις. Μια φύση επίγειος παράδεισος χρωμάτων και αντιθέσεων σας προσκαλεί να απολαύσετε την εκπληκτική ομορφιά της, να την περπατήσετε και να νιώσετε την απόλυτη ελευθερία στα καταπράσινα τοπία.

Είναι παροιμιώδης, μοναδική, η αγάπη του λαού της Ιαπωνίας στους κήπους και τα λουλούδια. Ένας παραδοσιακός ιαπωνικός κήπος είναι μια πανδαισία χρωμάτων. Το Νοέμβριο τα ανθεστήρια των χρυσάνθεμων είναι η περισσότερο φημισμένη γιορτή των πολυάριθμων ιαπωνικών φεστιβάλ λουλουδιών.

Είμαστε εκεί στα μέσα της δεκαετίας του 1980-1990 και η αγορά της Ιαπωνίας είναι παράδεισος που σου εξασφάλιζε ευκαιρίες για μοναδικές προσφορές σε ηλεκτρονικά είδη και προϊόντα νέας τεχνολογίας, μέχρι οικιακές συσκευές. Στη φημισμένη εμπορική οδό του Κόμπε την ιστορική Kobe Motomachi Shopping Street (Kobe Motomachi Shotengai), έναν από τους πιο φημισμένους και παλιούς εμπορικούς δρόμους του Κόμπε, δεν ήξερες πόσα καταστήματα υπήρχαν κατά μήκος του στεγασμένου αυτού δρόμου. Οι πωλητές στέκονταν ακριβώς έξω από την είσοδο για να προσελκύσουν περαστικούς επιφορτισμένοι με το καθήκον να δελεάζουν οποιονδήποτε να μπει μέσα. «Έχουμε τα καλύτερα προϊόντα κύριε, παρακαλώ περάστε μέσα.» Με σκοπό να κερδίσουν την προσοχή του πελάτη.

Μαγεύτηκε και παρασύρθηκε από την ιδιαίτερη αισθητική και ευγένεια που χαρακτηρίζει τις Ιαπωνέζες πωλήτριες; Πολύ πιθανό. Βρέθηκε να κουβαλά στο πλοίο ιαπωνική τεχνολογία αιχμής. Μια τηλεόραση 35 ιντσών, καθοδικού σωλήνα που λανσάρισε η SONY από τις πρώτες που κυκλοφόρησαν στην αγορά σ' αυτά τα μεγέθη την εποχή εκείνη. Η τιμή της εξωφρενική για τα πορτοφόλια μας.

«Στέλιο γιατί το αγόρασες αυτό το κοντέινερ;.» τον ρώτησα σε μια στιγμή προβληματισμού και απορίας για τι θεώρησα ότι το κόστος ήταν πολύ υψηλό για τα χρήματα που διάθετε και προτίθετο να ξοδέψει.

«Μάστορα ιαπωνική τεχνολογία, σχεδιασμός που εμπνέει, ποιότητα εικόνας, επένδυση για το μέλλον., Σκέφτομαι να ανοίξω μια καφετέρια στη πατρίδα και να την εγκαταστήσω εκεί.»
Δεν ήμουν πρόθυμος να αποδεχτώ επένδυση για το μέλλον, σε μια τεχνολογία που είχε ήδη ωριμάσει. Για μένα το άψυχο αυτό αντικείμενο ήταν σαν μια ομίχλη που έχει σχηματιστεί από την εφήμερη ομορφιά της και έχει μπει μπροστά στα μάτια του.
Ήταν κοινό μυστικό τα όνειρα του για μια νέα επαγγελματική αρχή εκεί πίσω στη πατρίδα που συνήθως επρόκειτο για μεγαλόπνοα σχέδια παρά για χειροπιαστές ενέργειες. Ο ναυτικός νοιώθει σαν ναυαγός που νοσταλγεί το νησί του, όπως ο Οδυσσέας όταν επέστρεφε και έβλεπε το καπνό πάνω από το σπίτι του στην Ιθάκη. Ο άνθρωπος και η θάλασσα έχουν μια περίεργη σχέση, εμποτισμένη με ρομαντισμό , περιέργεια και αγνοία πως ακριβώς λειτουργεί αυτό το σύστημα από το οποίο καταγόμαστε και όμως γνωρίζουμε τόσο λίγα για να το καταλάβουμε.
Στο ταξίδι επιστροφής του πλοίου για Ευρώπη μας φάνηκε πολύ χρήσιμη! Την στήναμε στο διάδρομο του γραφείου του τις βράδυνες ώρες και απολαμβάναμε ιαπωνική τεχνολογία, και υψηλή αισθητική εικόνα, σύσσωμο το πλήρωμα στη μεγάλη οθόνη της.
Ένα πρωινό Σαββάτου βρίσκω το Στέλιο έξω από τις αποθήκες τροφίμων του πλοίου με σύνεργα μαραγκού και αρκετή ξυλεία να κατασκευάζει ένα μεγάλο ξύλινο κιβώτιο.
«Τι είναι αυτό Στέλιο:» τον ρωτάω.
«Λέω τώρα από την Ολλανδία να στείλω την τηλεόραση με φορτωτική στην Ελλάδα, και κατασκευάζω μια ασφαλή συσκευασία μη μου τη καταστρέψουν στη μεταφορά.»
Με μια πρώτη ματιά υπολόγισα τον όγκο του προς κατασκευή ξύλινου κιβωτίου, έριξα και ένα πλάγιο βλέμμα στην οροφή στο άνοιγμα που έπρεπε να το πάρει με το γερανό να το μεταφέρει στο κατάστρωμα διαπίστωσα ότι πολύ δύσκολα έως αδύνατο να μπορεί να το περάσει από το άνοιγμα. Του λέω με την ησυχία σου και προσοχή στη λεπτομέρεια αυτή κάνει τη διαφορά, και τον άφησα απερίσπαστο να συνεχίσει την κατασκευή του. Αφού παιδεύτηκε δυο τρεις ημέρες και μετά από αρκετή προσπάθεια η κατασκευή του ολοκληρώθηκε. Έρχεται απογευματινές ώρες στο γραφείο μου, έδειχνε κουρασμένος, συνοδευόμενος από μια αίσθηση ότι το νευρικό του σύστημα βρίσκεται σε κατάσταση συνεχούς συναγερμού. 

«Το ήξερες από την αρχή.» Μου λέει μ' ένα αίσθημα απογοήτευσης, υπονοώντας το γνώριζα και ότι έκανα πως δεν ήξερα και ίσως με παράπονο «γιατί δεν μίλησες νωρίτερα;» ή «γιατί με άφησες να φτάσω ως εδώ;»

«Τελικά αυτός ο καιρός και η διαβολεμένη υγρασία και η ζέστη που λειτουργεί σαν καταλύτης φέρνει στην επιφάνεια τα χειρότερα ελαττώματα του χαρακτήρα μου.  Μη δίνεις σημασία είναι κάτι προσωρινό. Μόλις αλλάξει ο καιρός, θα μαλακώσει και ο χαρακτήρας μου!» Του λέω γελώντας για να σπάσει η ένταση της στιγμής και να τον βοηθήσω να μην βλέπει το πρόβλημα του ως βουνό και ότι είμαι δίπλα του με ενδιαφέρον και όχι με κριτική διάθεση.

Με κοιτούσε καταπρόσωπο με τα μάτια του ορθάνοιχτα και συννέφιασε σαν σχολιαρόπαιδο που άργησε να ετοιμάσει τα μαθήματα του. Μια σκέψη μου ήρθε, ούτε ξέρω από πού, απλώς μόνο συνειδητοποίησα, το πρόβλημα δεν ήταν το κιβώτιο. Ίσως αυτό ήταν προσωρινή λύση να κρατά το μυαλό του απασχολημένο. Κάποια δύσκολα προβλήματα πίσω στη πατρίδα τον βασάνιζαν και ήθελε να σπάσει τη σιωπή του και να μοιραστεί κομμάτια από τις σκέψεις του. Ήταν αναστατωμένος όταν άρχισε να μου μιλάει για τα προβλήματα του και τους φόβους του. Τον παρακολουθούσα στον γρήγορο λόγο του και την πληθώρα των σκέψεων του που σαν το τρένο με τα πολλά βαγόνια αγκομαχά να περάσει το βουνό. Είχα καταλάβει πως για κάποιους πολύ ιδιαίτερους οικογενειακούς, λόγους είχε αρχίσει και φόρτωνε τον εαυτό του με περίσσιο άγχος, και ξόδευε ενεργητικότητα στην εργασία πέρα από το συνηθισμένο. 

Φτάσαμε στο Ρότερνταμ και η τηλεόραση αναχώρησε για Ελλάδα στην συσκευασία αγοράς, και χάσαμε την βραδινή μας ψυχαγωγία στο διάδρομο .
«Από όπου περνά ο πολιτισμός αφήνει πίσω του σκουπίδια Στέλιο γι’ αυτό μη στενοχωριέσαι για το κιβώτιο που θα καταλήξει σ’ αυτά.»
Επόμενος σταθμός φόρτωσης είναι μια προβλήτα μακριά από κατοικημένες περιοχές σε ένα νορβηγικό φιόρδ, το Sognafjorden. Θα φορτώσουμε πορσελάνη ένα υλικό που χρησιμεύει στη βιομηχανία εξόρυξης υδρογονανθράκων.
Χαρακτηριστικό γνώρισμα της Νορβηγίας τα φιόρδ στις βαθιά χαραγμένες ακτές. Τα πιο θεαματικά φιόρδ είναι στη δύση, όπου τα βουνά κατεβαίνουν απότομα στη θάλασσα. Περισσότερα από 150.000 νησιά προστατεύουν την ακτή σαν πύλες στα φιόρδ από τους θυελλώδεις καιρούς του αρκτικού ωκεανού και παρέχουν εσωτερικά κανάλια που είναι εντυπωσιακά ήρεμα.
….. Sognafjorden, μια πολύ μακριά και στενή εγκοπή στην ακτή της νοτιοδυτικής Νορβηγίας, που επεκτείνεται στο εσωτερικό για μία απόσταση 204 χιλιόμετρα. Είναι το μακρύτερο φιόρδ στη Νορβηγία στη μέση ενός τραχιού και θαυμάσιου τοπίου. Τα βουνά κάθετοι τοίχοι ανέρχονται σε ένα ύψος 1.500 μέτρα. Η είσοδος του είναι βόρεια του Μπέργκεν. Στο νορβηγικό βορρά το καλοκαίρι είναι ένας χείμαρρος ψευδαισθήσεων.
Η είσοδος με το πλοίο στο φιόρδ είναι εικόνες που προβάλλονται τέλεια στον ορίζοντα που ορίζεται από καθαρές γεωμετρικές φόρμες που χαρίζουν δυναμισμό. Η ατμόσφαιρα διαυγής και ο Ήλιος είχε σχεδόν λιώσει το χιόνι στις κορυφές. Τα βράδια ένα καταπληκτικό βόρειο σέλας και μένεις με το στόμα ανοικτό πριν να θυμηθείς να το κλείσεις, βλέποντας το νυκτερινό ουρανό να φωτίζεται να βάφεται με τα χρωματιστά φώτα. Δεν υπάρχει άνθρωπος που δεν μαγεύτηκε από τον έναστρο ουρανό. Πόσοι από εμάς δεν πέρασαν ώρες μετρώντας τα αστέρια γεμάτοι απορία και δέος για το μυστήριο κόσμο εκεί έξω στο σύμπαν. Τα μόνα όρια εδώ είναι τα όρια του οράματος.
Με το Στέλιο είχα πλέον μια προσλαμβάνουσα αίσθηση ότι προσπαθούσε να βάλει μια τάξη σε μερικές πλευρές της ζωής του, και οι προϋποθέσεις όταν ιδανικές δεν είναι, δεν ξέρεις τι μπορεί να σου ξημερώσει. Υπήρχε τελευταία μια αφύσικη υγρασία στη φωνή του που την αλλοίωνε. Σημάδι ότι κάτι δεν πήγαινε καλά και με την υγεία του. Αυτό έκανε το φίλο μας συντρίμμια και ναυάγιο περισσότερο από οτιδήποτε άλλο. Τότε ήταν που ανησύχησα. Αμηχανία έμοιαζε θρονιασμένη ανάμεσα μας. Δεν ήξερα πως θα μπορούσα να βοηθήσω. Αντιλαμβανόμουν ότι εμφορείται απ' ένα συναίσθημα που νιώθεις κάποιες φορές υπό την επήρεια εξαντλητικής δουλειάς, και θέλεις να τα παρατήσεις και να φύγεις, να πάρεις μια ανάσα. Να βγάζεις το κεφάλι πάνω από την επιφάνεια του νερού. Έδειχνε σημάδια απαισιοδοξίας.

«Στέλιο βαθιές ανάσες και πίεσε τον εαυτό σου να κάνει υπομονή. Όταν όλα μοιάζουν να είναι ανάποδα , θυμήσου ότι το αεροπλάνο απογειώνεται κόντρα στον άνεμο και όχι με τον άνεμο στην ουρά. Από εσένα εξαρτάται μπορείς να πιστέψεις ότι τελικά θα τα καταφέρεις. Ο απαισιόδοξος είναι έρμαιο της μοίρας και παραδίδεται, η αισιοδοξία είναι εκούσια επιλογή, είναι τρόπος ζωής.»
Αποφασίσαμε ότι έπρεπε να φύγει, για τη πατρίδα. 

Ένα ταχύπλοο τον μετέφερε στο Μπέργκεν. Τις στιγμές πριν την αναχώρηση έδειχνε αρκετά νευρικός και μ’ ένα αδύναμο χαμόγελο μου έλεγε πως στενοχωριόταν πολύ που με άφηνε πίσω χωρίς δεύτερο μηχανικό. Ήταν το τελευταίο που με απασχολούσε, γιατί στη ζωή ποτέ δεν μπορείς να προσδιορίσεις επακριβώς τη ροή των γεγονότων.

....Τον συνάντησα κάποιους μήνες αργότερα πίσω στην πατρίδα. Ηταν ευδιάθετος και ιδιαίτερα χαρούμενος που συναντηθήκαμε! Με εντυπωσίασε ευχάριστα και πέρα από κάθε προσδοκία η ζωηρή παρουσία του. Τον ένιωθα πως βρισκόταν σε μια υγιή σωματική ενέργεια και ψυχική διάθεση, απαλλαγμένο από εκείνο το επίμονο σύνδρομο του άγχους που τον είχα συνηθίσει. Ηταν λες και μια θετική αλληλεπίδραση είχε γυρίσει στον εσωτερικό του κόσμο ένας ηλεκτρικός διακόπτης και επανήλθε το ενεργειακό ρεύμα τροφοδοσίας, μετά από μια διακοπή. Ηταν ευχάριστο το συναίσθημα που τον έβλεπα έτσι.

Αμφιταλαντευόταν, εάν έπρεπε να αποφασίσει να παρακολουθήσει το γνωστό επίπονο κύκλο μαθημάτων στο ΚΕΣΕΝ για να αποκτήσει και αυτός επιτέλους το δίπλωμα του πρώτου μηχανικού. 

Τον παρότρυνα και τον ενθάρρυνα με θέρμη να ξεπεράσει όποιους δισταγμούς του ενισχύοντας τη διάθεσή του για προσπάθεια. «Στέλιο η κορυφή χρειάζεται κάτι παραπάνω από θέληση. Χρειάζεται δύναμη, πολλή δύναμη, γιατί έχει θέση μόνο για έναν.»

Δεκαπέντε χρόνια αργότερα πρώτος μηχανικός πλέον, έμαθα πως τον πρόδωσε η καρδιά του. Άφησε την τελευταία του πνοή επάνω σε πλοίο, ταξιδεύοντας στα μακρινά νερά της Άπω Ανατολής. Μόλις που είχε κλείσει την πέμπτη δεκαετία της εφήμερης ζωής του.
Ο σοφός βοσκός παππούς μου, έλεγε.
«Μην σας ξεγελούν οι όμορφες καλοκαιριάτικες μέρες, ούτε οι γαλανοί ασυννέφιαστοι ουρανοί, ούτε τα έντονα πράσινα χρώματα, ούτε τα μονοπάτια του φωτός ανάμεσα στα δένδρα.»
Ήξερε καλά τι κρυβόταν κάτω ακριβώς απ’ τη μαγευτική μεγαλοπρέπεια τους. Οι νεκροί που γίνονταν σκόνη.
...

Καλό σου ταξίδι φίλε μου! Για κατευόδιο, δεν κουνάω το μαντήλι μου. Αυτά είναι για αταξίδευτους στεριανούς.

« …..…Μον’ άνοιξε τα άσπρα πανιά……
Στου βοριά την πνοή το πλοίο σου θ’ αρμενίσει….
Εν’ ακρογιάλι θα φανεί με βράχια γύρω και πυκνά της Περσεφόνης δάση….
Εκεί απ’ τον άπατο ωκεανό ν’ αράξεις το καράβι…………….»