Transmitter Sta 406MHz

Η αρχή της ιστορίας μας έλαβε χώρα μια καλοκαιρινή ηλιόλουστη ημέρα στην παραλιακή λεωφόρο της πόλης του Σαν Αντόνιο της Χιλής και στον  περίφημο πεζόδρομο που επεκτείνεται κατά μήκος της ακτής και ονομάζεται «el Paseo Bellamar.» (η όμορφη θαλάσσια βόλτα). Ηταν ένα περιστατικό απ' αυτά τα περιστατικά, που χαρακτηρίζονται ως «απροσδόκητα», τονίζοντας την  απροβλεψιμότητα (unpredictability) στην αφύπνιση και συνειδητοποίηση των καταστάσεων για κάποια άτομα της κοινωνίας που αποκτούν την ικανότητα να ανακάμπτουν από δυσκολίες και τραύματα, βρίσκοντας τον προορισμό τους σ'ένα ταξίδι που κρατάει όσο και η ζωή. Η λιακάδα που πλημμύριζε την πόλη προμήνυε ένα μακρύ, ζεστό καλοκαίρι. Το καλοκαίρι αυτό θα αποτελούσε την αφορμή για να θέσει σε κίνηση μια σειρά από δοκιμασίες και να ξεκινήσει το μακρύ απρόοπτο και καθοριστικό ταξίδι της επόμενης μέρας ο Ρενέ.

Σ' έναν κεντρικό δρόμο της μεγάλης πόλης της Χιλής μια τυχαία συνάντηση και μια απλή ερώτηση, με μόνο σκοπό μια συνηθισμένη πληροφορία κατέληξε να είναι καθοριστική στιγμή όπου ένας απρόβλεπτος, εξωτερικός παράγοντας (το πεπρωμένο) που παρεμβαίνει δραστικά στη ζωή ενός προσώπου, αλλάζοντας την πορεία του. Ήταν η έννοια της «Μοίρας» (destiny) που δρα ως ανώτερη δύναμη, ανατρέποντας τα σχέδια των ανθρώπων, παρόμοια με τις ανατροπές που συντελέστηκαν στη ζωή του Ρενέ αλλάζοντας για πάντα την καριέρα του και τον οδήγησαν σε μια περιπέτεια και στο ταξίδι της γνωριμίας του με την Ελλάδα και την ναυτιλία της.

Έτσι λοιπόν απρόσμενα! μια τυχαία συνάντηση του έδειξε έναν δρόμο που ποτέ δεν είχε φανταστεί και που έμελλε να αλλάξει η πορεία της ζωής ενός απλού καθημερινού νεαρού αγοριού από την μακρινή Χιλή να αλλάξει άρδην. Μια απλή ερώτηση εκεί καταμεσής στο παραλιακό δρόμο του μεγάλου λιμανιού ήταν ο καταλυτικός παράγοντας που θα καθόριζε το πεπρωμένο για την υπόλοιπη ζωή του..

Ο Ρενέ ήταν ένας νεαρός αξύριστος άνδρας με μαύρα πυκνά μαλλιά, φορούσε αθλητικά παπούτσια, πολύχρωμο χαβανέζικο πουκάμισο, τσαλακωμένο παντελόνι. Είχε τα χέρια του βαθιά χωμένα στις τσέπες, περπατούσε στη παραλιακή λεωφόρο, το πρόσωπο του χειμωνιάτικη θλίψη, ανέκφραστο, άδειο με μια βαθιά ριζωμένη μελαγχολία που δεν ταίριαζε με την νεανική του ηλικία. 

Ο δρόμος του τον είχε οδηγήσει στην παραλιακή ακτή που υψωνόταν πάνω από τον γαλάζιο ωκεανό. Ατένιζε τον ορίζοντα τη φαινομενική γραμμή που χωρίζει τη θάλασσα από τον ουρανό και είναι στην πραγματικότητα μια θεωρητική γραμμή, η οποία μπορεί να παρατηρηθεί μόνο όταν βρίσκεται στην επιφάνεια της θάλασσας. Η ακτή που υψώνεται πάνω από τη γαλάζια θάλασσα τρεμόπαιζε η αντανάκλαση της μέσα στα νερά της παλίρροιας όταν επέστρεφαν, κάτω από τον καθαρό ουρανό, μέσα στο ζεστό και ζωηρό φως.  Η υγρασία απ' την παρουσία του νερού και ο ζεστός αέρας δεν τον ανακούφιζε καθώς το βλέμμα που βυθίζεται, στην καταγάλανη θάλασσα, και οι σκέψεις του σε μορφή υπαρξιακής αναζήτησης, συνδέεται με την παλίρροια ως σύμβολο που υποδηλώνει την αέναη κίνηση, το «μέσα-έξω» των συναισθημάτων του και η βύθιση του βλέμματος του τον παραπέμπει σε μια κατάσταση εσωστρέφειας και αδιέξοδης σκέψης.

Πήρε βαθιά ανάσα σήκωσε το κεφάλι του να κοιτάξει μακριά, εκεί που η θάλασσα συναντά τον ουρανό κι άφησε τη σκέψεις του να τρέξουν για μερικά λεπτά να ηρεμήσουν στο μυαλό του κοιτάζοντας το άπειρο να σκεφτεί το μέλλον του και τις δυνατότητες του. Να αναζητήσει νέες ευκαιρίες ή λύσεις.

Νιώθει μια μοναξιά να τον είχε τυλίξει σαν σύννεφο βαρύ. «Ήμουν ανόητος... τόσο ανόητος». Μονολογεί και η «ανοησία» που νιώθει του είναι απλά ένα μάθημα που έχει δυσάρεστες συνέπειες.

Θυμάται πως αντέδρασε με οργή! Μια οργή που ξεχείλισε από μέσα του σαν να ήταν ριζωμένη βαθιά στη νεανική του φύση όπως το νερό που τρέχει.

Συντρίμμια άφησε πίσω του εκείνη τη μέρα κι αυτή που χάραξε του έφερε ακόμη περισσότερα. Το κακό δεν σταμάτησε εκεί στην πρώτη μέρα, αλλά συνεχίστηκε και επιδεινώθηκε και του έφερε περισσότερο πόνο, δείχνοντας του ότι δεν υπάρχει άμεση ανακούφιση.

Δεν έχουν περάσει παρά λίγες ώρες που ενημερώθηκε για την οριστική, αμετάκλητη απόφαση της αθλητικής δικαιοσύνης που δεν επιδέχεται περαιτέρω αμφισβήτησης ή ένδικα μέσα. Έλαβε γνώση της απόφασης, συναισθανόμενος το βάρος της. Τρία χρονιά αφαίρεση αθλητικής ιδιότητος και στέρηση εισόδου σε αθλητικούς χώρους για ενεργό συμμετοχή του σε επεισόδια σε αθλητικούς χώρους και βιαιοπραγίας. Η απόφαση της αθλητικής δικαιοσύνης περιγράφει μια τραγική εξέλιξη στην καριέρα του, όπου οι κόποι, οι θυσίες και τα όνειρα του καταρρέουν, λόγω αναγκαστικής τριετούς απόσυρσης καθώς τώρα καλείται να διαχειριστεί το απότομο τέλος της αθλητικής του καριέρας. Αντί για μια προγραμματισμένη αθλητική καριέρα, ο Ρενέ βρίσκεται αντιμέτωπος με τη διάψευση των προσδοκιών του, που του δημιουργεί μια αίσθηση ακύρωσης των όσων ονειρευόταν.

Μπορεί να μην το έδειχνε αλλά είχε ένα νευρώδες γερά κτισμένο σώμα, και μέχρι χθες όλοι πίστευαν στο πλούσιο ταλέντο του και ότι θα εξελιχτεί σε σπουδαίο τερματοφύλακα.

Έβγαλε τα χέρια από τις τσέπες και βάλθηκε να τρίβει το μέτωπο του.

Ένα πελώριο γιατί να συμβούν όλα αυτά τον βασανίζει σαν μια «πληγή που αιμορραγεί» και το ερώτημα επανέρχεται αδιάκοπα σε μια κατάσταση μελαγχολίας, εσωτερικής ομίχλης και συναισθηματικής βαριάς ατμόσφαιρας. Και όταν οι σκέψεις και τα συναισθήματα είναι «συννεφιασμένα», όλα μοιάζουν θολά, μουντά και στερημένα από το φως της χαράς!

Η σκηνή με το επεισόδιο πλημμυρίζουν τις σκέψεις του και δεν μπορεί να τις αποβάλει! Επανέρχονται συνεχώς και κυριαρχούν στο μυαλό του και του προκαλούν αισθήματα ενοχής, ντροπής και μεταμέλειας.. Θυμάται! Ήταν εκείνες οι στιγμές που η λογική πέθανε και η οργή γεννήθηκε. Και όλη του η οργή στρεφόταν προς το πρόσωπο με τα μαύρα εκεί κοντά στη σημαία του κόρνερ. Το επεισόδιο εκτυλίχθηκε λίγο πριν το τέλος του αγώνα, όταν επιτέθηκε βίαια στο διαιτητή, με αποτέλεσμα να αποβληθεί από τον αγώνα και στη συνέχεια να παραπεμφθεί στην αθλητική δικαιοσύνη. Έχει μετανιώσει και έχει καταλάβει πόσο μεγάλο ήταν το λάθος που έκανε. Αυτά σκεφτόταν περίλυπος και δεν ξέρει τι να κάνει. Όπως και να έχει είναι αργά πλέον, και δεν έχει νόημα να αναρωτιέμαι... Θα άλλαζε κάτι; Η απάντηση είναι πως όχι, δεν θα άλλαζε τίποτα απολύτως... Όσο σκληρό και αν είναι αναγνωρίζει ότι είχε φερθεί με τόση απόλυτη αφέλεια όπως και τα ζώα, έδρασε με βάση το ένστικτο και τις ορμές του.

.....Ήταν μια φωνή με μια ιδιόμορφη προφορά, και ο τρόπος που προφέρει τις λέξεις άγνωστος στα δικά του μέρη. Ήταν μια φωνή που τον εβγαλε απο την εσωτερική ομίχλη του τη βαριά συναισθηματική του ατμόσφαιρα και τον προσγείωσε στη πεζή πραγματικότητα.

«Buenos días, amigo!»

«Hola!. sénior »

«Disculpe!.... Μπορείτε να μου πείτε πού θα βρω το ταχυδρομείο;»

«Por favor! Να σας δείξω. Στο εμπορικό κέντρο... στο Mall Arauco San Antonio.».

«Gracias.!».

«De nada.! Περπατήστε μαζί μου..  Senior... και θα σας οδηγήσω.»

«Muchas gracias.! Αν δεν σας γίνομαι βάρος.».

«Está bien.! Senior».

Ο ξένος που ρωτούσε ήταν Έλληνας. Ήταν ο πλοίαρχος του φορτηγού πλοίου το οποίο βρισκόταν ελλιμενισμένο στη βόρεια προβλήτα του Λιμανιού, στις αποθήκες διαμετακομίσεως του εμπορικού Λιμένος.

Από το ταχυδρομείο κατέληξαν στα όμορφα παραλιακά στέκια του λιμένα. Εκεί μπορούσαν να ξοδέψουν ατελείωτες ώρες πίνοντας καφέ και συζητώντας μέχρι να έρθει η στιγμή που θα «γυρίσει» ο καθένας  στην καθημερινότητα του...

Η καθημερινότητα του Ρενέ που αφορούσε τη ζωή, τη ρουτίνα, την εργασία του δυστυχώς είχε αλλάξει προς το χειρότερο και είναι πλέον ρευστή προς μια αβέβαιη κατεύθυνση και οι προβλέψεις δύσκολες. Με την αβεβαιότητα να παραμένει μια πρόκληση καθιστούσε δύσκολη κάθε πρόβλεψη. Ο Ρενέ σε μια διαδικασία βαθιάς ανάσας, ηρεμίας και αποβολής του άγχους, σε μια προσπάθεια να «καθαρίσει» το μυαλό του και να ανακτήσει την ψυχραιμία του, διηγήθηκε όσο πιο σύντομα την ιστορία του. 

«Κάπως έτσι ξεκίνησαν όλα..... και τελείωσαν όλα», εξωτερίκευσε τις σκέψεις και τα αισθήματα του χωρίς περικοκλάδες μ' ένα ξερό χαμόγελο, ενός ανθρώπου που βρίσκεται σε μια μεταβατική φάση της ζωής του, προσπαθώντας να ισορροπήσει ανάμεσα στο χθες και στο σήμερα και η ματιά του πλανήθηκε στο χώρο με έναν αναστεναγμό ανακούφισης.

Ο πλοίαρχος που του έμοιαζε με Σπανιόλος, καταγόταν από ένα μυστηριώδες μακρινό μέρος που λεγόταν Χίος. Με λίγα λόγια, του εξήγησε ότι η Χίος είναι ένα πολύ όμορφο νησί, σε μια άλλη ήπειρο, σε μια άλλη χώρα τη μακρινή Ελλάδα.

Η σκέψη του είχε έρθει από το πουθενά, προσπαθεί να τη διώξει αλλά αυτή επιμένει. Είναι μια σκέψη που έρχεται, ξανάρχεται, τον ενοχλεί, κι όμως αυτή επιμένει. Υποχρεώσεις πίσω του δεν έχει, η εξοντωτική ποινή τον είχε κλονίσει γιατί το ποδόσφαιρο ήταν η ζωή του, κλοτσούσε το τόπι στις αλάνες της πόλης από όταν θυμάται τον εαυτό του. Μια ακραία στιγμή βίας τον αναγκάζει να γυρίσει την πλάτη, να αφήσει πίσω του για πάντα τον κόσμο του που ήταν άρρηκτα δεμένος με αυτό που τόσο αγαπούσε , να αναζητήσει το παρόν και το μέλλον μακριά του . Ρώτησε λοιπόν τον πλοίαρχο εάν έχουν ανάγκη από όχι ιδιαίτερα εξειδικευμένο πλήρωμα στο πλοίο.

Έμεινε μόνος του τις επομενες ημερες αφότου τελικά επήρε τη δική του μεγάλη απόφαση όσο περίπλοκη και αν του φαινόταν. Εκει στη μοναξια του ειχε το βλεμμα του στο κενό, και νιώθει ένα περίεργο μείγμα ανακούφισης και τρόμου. Από τη μία, θέλει να αφήσει πίσω του όσα τον πίεζαν, και απο την αλλη να πάρει την απόφαση να αλλάξει πορεία.

Σκέφτεται «Κάνω το σωστό;» «Κι αν αποτύχω;» Η καρδιά του χτυπάει γρήγορα, κάποιες φορές από ενθουσιασμό, και κάποιες από άγχος. Θέλει να τρέξει μπροστά, αλλά ταυτόχρονα νιώθει την ανάγκη να κλειστεί στον εαυτό του, να προστατευτεί. Δεν ξέρει πού θα τον βγάλει αυτός ο δρόμος, αλλά είναι ώρα να αναπνεύσει βαθιά. Είναι έτοιμος, ακόμα κι αν τρέμουν τα γόνατά του. Όσο πιο σύντομα, εφοδιάστηκε με διαβατήριο. Νιώθει μια ελαφρότητα, σαν να έβγαλε από την πλάτη του ένα σακίδιο γεμάτο πέτρες. Αλλά από την άλλη, ο φόβος του αγνώστου είναι παραλυτικός. Σάλπαρε με το πλοίο, γεμάτος ελπίδες και δίψα για καλύτερες ημέρες και βγήκε στην ανοιχτή θάλασσα, παρασέρνοντας μαζί του τις ελπίδες του.

Άφηνε πίσω του το Σαν Αντόνιο, την γενέτειρα του πόλη στην περιφέρεια Valparaíso της κεντρικής Χιλής, στη περιοχή ενός ευρύ κόλπου του ειρηνικού ωκεανού. Έναν θαλάσσιο λιμένα με την οικονομική δραστηριότητα να συγκεντρώνεται στη στενή επίπεδη περιοχή κοντά στον κόλπο, και οι κατοικημένες περιοχές να βρίσκονται στις απότομες κλίσεις των λόφων που εσωκλειόταν η πόλης. Μια πόλη μικρή σε σημαντική όμως τοποθεσία. Το λιμάνι της είναι το μεγαλύτερο από άποψη εμπορευματικών μεταφορών και το πιο πολυσύχναστο στη δυτική ακτή της Νότιας Αμερικής. Ο πληθυσμός της ήταν μοιρασμένος σ’ αυτούς που έφευγαν, τους ναυτικούς, και σ’ αυτούς που έμεναν. Διάλεξε να φύγει, θα ήταν μεγάλο λάθος σκέφτηκε να μην αρπάξει την ευκαιρία.
Το πλοίο φόρτωσε ξυλεία με προορισμό εκφόρτωσης στο λιμένα της Νάπολη της Ιταλίας στη Μεσόγειο θάλασσα. Η αναχώρηση έγινε μια νύκτα με πανσέληνο, πίσω τους ο κόλπος ασήμιζε λουσμένος από λευκό φως, ήταν ένας γραφικός τόπος και δημοφιλής προορισμός που κατάφερνε να προσελκύσει χιλιάδες επισκέπτες χάρη στο φυσικό του κάλλος. Στην παραλία υπήρχαν ακόμη αρκετοί τουρίστες. ¨Ηταν το τελευταίο κύμα του καλοκαιριού.
Ο Ρενέ φιγούρα μοναχική στεκόταν στο κατάστρωμα της πρύμνης, το πρόσωπο του σκοτεινό, τα μαλλιά ανακατεμένα στο μέτωπο από τον αέρα της θάλασσας, και το βλέμμα του έμεινε να κοιτάζει πέρα τα λευκά και κίτρινα φώτα που μίκραιναν καθώς πλοίο απομακρυνόταν, βρισκόταν ανάμεσα σε δυο κόσμους αυτόν που άφηνε και αυτόν που οι ελπίδες του προσδοκούσαν να αντικρίσουν.
«Μάρτυς μου ο θεός » ψιθύρισε μέσα από τα χείλη του, δεν ήθελα σε κανένα να κάνω κακό, χωρίς να πάρει το βλέμμα του από τα τελευταία φώτα, το πλοίο άλλαζε πορεία νότια και η πολιτεία χανόταν πίσω από τα βράχια της ακτής.

Το χλωμό φως απ’ το φεγγάρι που χαμήλωνε χάιδεψε τον ορίζοντα κατά την είσοδο του πλοίου στα στενά του Μαγγελάνου, έναν πορθμό μήκους 570 χιλιομέτρων που ενώνει τον Ατλαντικό με τον Ειρηνικό Ωκεανό. Οι δυο ωκεανοί συναντώνται στο Ακρωτήρι Χορν στη Γη του Πυρός στην Χιλή  δύο στρώματα νερού με διαφορετικό χρωματισμό προσεγγίζουν το ένα το άλλο αλλά δεν αναμειγνύονται λες και υπάρχει κάποιο αόρατο εμπόδιο μεταξύ τους και τα νερά αρνούνται να ενωθούν. Έτσι δημιουργείται ένα μαγικό οπτικό θέαμα που βέβαια εύκολα εξηγείται. Οι δυο θάλασσες έχουν διαφορετική πυκνότητα, θερμοκρασία αλλά και αλατότητα  Είναι κάτι που μπορεί να ακούγεται σαν περιγραφή ενός θαύματος αλλά είναι κάτι που συμβαίνει σε αρκετά σημεία του κόσμου και υπάρχει μια εύκολη επιστημονική εξήγηση. Ανατολικά φάνηκε θαμπό το πρώτο φως της καινούργια μέρας, την επομένη το πλοίο άφηνε πίσω του το θαλάσσιο κανάλι, ταξίδευε στα νερά του Ατλαντικού ωκεανού.

Η νέα περιπέτεια της ζωής του που επρόκειτο να ζήσει ο Ρενέ μόλις είχε αρχίσει. Ο φίλος μας βρίσκεται στο κατώφλι μιας σημαντικής αλλαγής πολλά υποσχόμενης και γεμάτη δυνατότητες που του φέρνει ανάμικτα συναισθήματα. Αναστοχαζόταν για το τι άφησε πίσω του, θάρρος για να αγκαλιάσει το νέο του ξεκίνημα, ενθουσιασμό, προσμονή, ίσως και λίγο φόβο για το άγνωστο και ευχόταν αυτή η αλλαγή να είναι θετική και να του φέρει όμορφες εμπειρίες. 
Ντροπαλός και ευγενικός χαρακτήρας, (αποδείχτηκε πως δεν είχε καμία απολύτως σχέση με την οργισμένη και ψυχολογικά φορτισμένη κατάσταση που επέδειξε ως τερματοφύλακας στη διάρκεια του αγώνα), η αποδοχή του δεν ήταν απλώς τυπική, αλλά συνοδεύτηκε από ζεστασιά και φιλική διάθεση από το υπόλοιπο πλήρωμα, έγινε μέλος του πληρώματος του πλοίου χωρίς δυσκολία και πολύ γρήγορα ο νεαρός άνδρας προσαρμόστηκε στις συνθήκες της θάλασσας και στις απαιτήσει της ναυτικής ζωής που μια τέτοια προσαρμογή είναι κρίσιμη, ειδικά για νεότερους ναυτικούς που αντιμετωπίζουν ανοιχτές θάλασσες.
Μετά από είκοσι ημέρες ταξίδι στο βάθος αντίκρισαν της ιταλικές ακτές, η παραλία της Νάπολη ήταν μπροστά τους. Ήταν το πρώτο μεγάλο του ταξίδι, η πατρίδα εκεί μακριά στις ακτές του Ειρηνικού άρχισε να τυλίγεται από μια ομίχλη στις σκέψεις του, μόνο ανάμνηση είχε μείνει τίποτα άλλο.
Άλλαξε δυο τρεις εταιρείες όπου εργάστηκε στα πλοία τους, παντού τον εκτιμούσαν για την εργατικότητα του.

Η τύχη λένε κάνει εισόδους κι εξόδους στη ζωή μας γιατί ακόμα κι οι ποιο σωστές κινήσεις κι επιλογές μας δεν αρκούν να είσαι τυχερός χωρίς να περάσεις από σαράντα κύματα για να αισθανθείς πως η ζωή σου χαμογελά, χωρίς να το κάνει αυτό καθόλου συχνά.

Τυχαία και απρογραμμάτιστα του έμελλε να ξεκινήσει να εργάζεται στην Δωρική Ναυτιλιακή εταιρεία, μια νεοϊδρυθείσα εταιρεία από ένα στιβαρό άνδρα, φιλόδοξο μηχανικό του εμπορικού ναυτικού με φλογερό ταμπεραμέντο, βλέμμα οξύ, διεισδυτικό, μια πολύ δυναμική, παθιασμένη και επιβλητική προσωπικότητα.

Στην συνείδηση των συνεργατών του, και στα πληρώματα της εταιρείας δεν έγινε ποτέ το αφεντικό, απλώς ήταν ο συνεργάτης ο συνάδελφος. Ο άνεμος στα καρνάγια και της επισκευαστικές ζώνες της ευρύτερης περιφέρειας του Πειραιά έφερνε τους ψιθύρους και τον απόηχο από τα σχόλια για τον ακέραιο χαρακτήρα του που υποδηλώνε οξυδέρκεια, αυτοπεποίθηση και ικανότητα να «διαβάζει» τους ανθρώπους και τις καταστάσεις. Ο λόγος του ήταν συμβόλαιο εμπιστοσύνης όπως οι αρχαίοι Τρέϊντερς στα εμπορικά σταυροδρόμια της Μεσογείου θάλασσας.

Αυτός ήταν ο κύριος Θεόφιλος Θεραπευτής ο πλοιοκτήτης στη νέα εταιρεία. Ο σοφός βοσκός παππούς μου έλεγε.

«Άπαξ και είσαι ναύτης, ναύτης πεθαίνεις»

Το δεύτερο μπάρκο του στη νέα εταιρεία ήταν καθοριστικό για τον Ρενέ. 

Ο κύριος Θεόφιλος αγόρασε ένα πλοίο μεταφοράς προϊόντων πετρελαίου που βρισκόταν έκτος λειτουργίας μετά από μια προσάραξη στο εξωτερικό αγκυροβόλιο της νήσου Τζαμάικα στην θάλασσα της καραϊβικής. Ισχυρή έκρηξη είχε καταστρέψει μια δεξαμενή φορτίου. Ο τεχνικός διευθυντής της εταιρείας επικεφαλής κλιμακίου από στελέχη της εταιρείας του Ρενέ συμπεριλαμβανόμενου ξεκίνησαν με προορισμό την Τζαμάικα να παραλάβουν το πλοίο.

Οι πρώτες πληροφορίες προερχόμενες από τον τεχνικό διευθυντή μιλούσαν ότι το πλοίο είχε πάρει άδεια απόπλου για τα ναυπηγεία στην απέναντι ακτή στις Ολλανδικές Αντίλλες όπου θα εκτελούσε εργασίες  επισκευών. Ταυτόχρονα πλήρωμα επάνδρωσης του σκάφους από τις Φιλιππίνες θα τους συναντούσαν στην Τζαμάικα.

Στη Τζαμάικα αντίκρισαν το πλοίο σε πολύ χειρότερη κατάσταση από αυτή που έλεγαν οι πληροφορίες.  Ύστερα από μερικές προσωρινές αποκαταστάσεις ώστε το πλοίο να θεωρείται αξιόπλοο πήραν άδεια απόπλου για τις Ολλανδικές Αντίλλες για μόνιμες επισκευές.
Στο δρόμο, ελήφθη η απόφαση να το ταξιδέψουν στον Πειραιά όπου και θα γίνουν όλες οι απαιτούμενες επισκευές αποκατάστασης ώστε το πλοίο εκτός από αξιόπλοο να καταστεί και εμπορικά λειτουργικό. Ακολούθησε συνάθροιση του πληρώματος για να τους ανακοινωθεί η απόφαση από τον πλοίαρχο, ρωτήθηκαν ποιοι είναι διατεθειμένοι να συνδράμουν στο μακρινό ταξίδι, όποιος επιθυμεί να μην ακολουθήσει θα αποζημιωθεί και θα αναχωρήσει για την πατρίδα του από τις Ολλανδικές Αντίλλες. Το πλήρωμα στο σύνολο του συμφώνησε και σε μεγάλο μέρος ήταν ένα τσούρμο από πεπειραμένους ναυτικούς και τεχνίτες.
Ο Ρενέ παρέμεινε σαν συνεργείο επισκευών με αρμοδιότητα τον καθημερινό έλεγχο στα ελάσματα των δεξαμενών, είχε εξελιχτεί σε εξαίρετο τεχνίτη.
Στο γενικό χάρτη χάραξαν την πορεία του σκάφους.
Από Τζαμάικα - Ολλανδικές Αντίλλες - Τρίνινταντ - Βόρειες ακτές Βραζιλίας - Ντακάρ της Αφρικής - Κανάριους νήσους - Γιβραλτάρ – Μεσόγειος θάλασσα – Πειραιεύς.
Είναι ήδη δεύτερη εβδομάδα στη θάλασσα, ταξίδευαν ανοικτά του Τρίνινταντ με πορεία νοτιοανατολικά όταν ξέσπασε η τροπική καταιγίδα, και είχαν βρεθεί στο έλεος των ανέμων. Το σκαρί είχε αντέξει ήταν κτισμένο σε καναδικά ναυπηγεία με το κουφάρι του άριστης ποιότητος χάλυβα 32 χιλιοστών, ικανό να αντεπεξέλθει σε τέτοιες αντίξοες συνθήκες και θεομηνίες μέχρι να βρει την Ρότα του που θα το έβγαζε στην περιοχή της νηνεμίας.
Η επιθεώρηση στα ελάσματα ήταν συνεχής και επίπονη, πολλές φόρες άνοιγαν οπές στις λαμαρίνες για να αποτρέψουν επέκταση της ζημιάς, άλλοτε συγκολλούσαν πρόσθετα ελάσματα υποστήριξης. Ο Ρενέ έδειξε παράτολμη και ηρωική αξιοσύνη όπου χρειάστηκε να βοηθήσει. Το υπόλοιπο ταξίδι ως τον τελικό προορισμό ήταν γενικά ήρεμο χωρίς αβαρίες και προβλήματα. Η σχέση του με την εταιρεία σφυρηλατήθηκε στέρεα μέσα από την αλμύρα της θάλασσας και η εργοδοσία απέκτησε ένα πιστό και καλό στέλεχος και ο Ρενέ απέκτησε μια εργασιακή στέγη με προοπτική.

Στη συνέχεια βρέθηκε στο Μπιλμπάο της Ισπανίας όπου έμεινε μακρύ χρονικό διάστημα σε μια αγορά μεταχειρισμένου πλοίου μεταφοράς χημικών φορτίων που εκτελούσε τις απαιτούμενες επισκευές στα τοπικά ναυπηγεία της πόλης.

Ήταν γραφτό εκεί να γνωρίσει τον έρωτα της ζωής του, τη γυναίκα που έγινε η μέλλουσα σύζυγος του. 

Όταν την αντίκρισε πρώτη φορά η ανάσα κόπηκε στο στήθος του από την έκπληξη έχοντας την αίσθηση ότι αντίκρισε την ίδια την κοπέλα των ονείρων του. 

Η πρώτη σκέψη του Ρενέ μόλις είδε την κοπέλα που στεκόταν μπροστά του! «Είναι πολύ όμορφη!» Ψέλλισε σαν να μην μπορούσε να εμπιστευτεί τα ίδια του τα μάτια. Κι εκείνη σαν να τον άκουσε, τον κοίταξε και χαμογέλασε αυθόρμητα, ζεστά και τότε η καρδιά του πετάρισε σαν μικρού παιδιού που ένιωσε να ερωτεύεται για πρώτη φορά στη ζωή του. Καθόλου δεν άργησε ν' αρχίσει το ερωτικό τους ταξίδι με ορθάνοιχτα τα πανιά. Ο γάμος έγινε στην Ελλάδα που ζουν μόνιμα με τα δυο αγγελούδια τους.

...........΅Έχουν περάσει έξι χρόνια από τότε 

Περασμένα μεσάνυχτα...... Σάουθαμπτον Νότιος Αγγλία. Στο Κέντρο έλεγχου και διάσωσης (Rescue Coordination Centers) ο νυχτερινός υπάλληλος της βάρδιας απευθύνθηκε στο συνάδελφο του αλαφιασμένος.  «Θεέ μου… το βλέπεις αυτό;…»,  νευρικά κινήθηκε αποσβολωμένος πιο κοντά στην οθόνη. Κώδικας έκτακτης ανάγκης... «EPIRB»... από ένα πλοίο είχε ενεργοποιηθεί στο νότιο Ατλαντικό ωκεανό. Είναι αδύνατον μουρμούρισε μέσα από τα δόντια του, κάτι δεν λειτουργεί σωστά εδώ και αναζήτησε με απορημένη ερωτηματική ματιά τον προϊστάμενο του.

«Η γνώμη σου σαν πιο ειδικού είναι πιθανό να υπάρχει κάποια εξήγηση;…»
Τις ίδιες στιγμές: Τουλόν Γαλλία, κέντρο έλεγχου και διάσωσης.
Ο υπάλληλος της βάρδιας σηκώνει το τηλέφωνο, από την άλλη άκρη ακούει τον Άγγλο συνάδελφο του να τον πληροφορεί για το επεισόδιο που έχουν ήδη καταγράψει και οι ίδιοι στο κέντρο έλεγχου της Τουλόν  Ο έλεγχος δείχνει ότι έχει ενεργοποιηθεί συσκευή έκτακτης ανάγκης «EPIRB» από πλοίο, κάπου κοντά στις ακτές του Σάο Πάολο της Βραζιλίας αλλά το μεγάλο παράδοξο είναι ότι το πλοίο φαίνεται να κινείται με πορεία βορειοανατολικά στον Ατλαντικό Ωκεανό σε ταχύτητα 950 χιλιόμετρα την ώρα. Από την καταχώρηση του συστήματος, η ταυτοποίηση δείχνει ότι ανήκει σε πλοίο ελληνικών συμφερόντων με έδρα τον Πειραιά.
Αναζητείται έκτακτα ο αντιπρόσωπος της εταιρείας προς ενημέρωση και διασταύρωση των στοιχείων.

«Καλημέρα σας, ο κύριος Μέγιστος της Δωρικής Ναυτιλιακής;.»

«Μάλιστα ποιος τον ζητεί παρακαλώ;»

«Είμαστε από το θάλαμο επιχειρήσεων του κέντρου αναζήτησης και διάσωσης, που εδρεύει στην Τουλόν στη Γαλλία.»

«Σε τι μπορώ να φανώ χρήσιμος;»

«Είσαστε ο πιστοποιημένος αντιπρόσωπος της εταιρείας βλέπω στο αρχείο της βάσης μας. Θα μας πληροφορήσετε εάν έχετε στην διαχείριση σας το δεξαμενόπλοιο ΑΙΑΝΤΑΣ;»

«Μάλιστα τι συμβαίνει παρακαλώ με κάνετε να ανησυχώ.»

«Μπορείτε να μας ενημερώσετε που βρίσκεται το πλοίο σας.»

«Στον Λιμένα Ρίο Γκράντε, στη Νότιο Βραζιλία, αλλά ακόμη δεν καταλαβαίνω, τι συμβαίνει.»

«Πότε είχατε τελευταία επαφή με το πλοίο.»

«Είναι 6-7 ώρες από την τελευταία επαφή, το πλοίο βρίσκεται στο αγκυροβόλιο.»

«Δεν υπάρχει περίπτωση να ταξιδεύει στον Ατλαντικό μεταξύ Βραζιλίας και Βορείου Αφρικής;»

«Όχι αν είναι δυνατόν πως μπορεί να γίνει αυτό;»

«Αυτό λέει η κοινή λογική, αυτό υποθέτουμε και εμείς ότι είναι αδύνατον το πλοίο σας να ταξιδεύει στον ωκεανό με 950 χιλιόμετρα την ώρα. Μπορείτε να μας δώσετε κάποια χρήσιμη πληροφορία;»

Το μυστήριο περίπου λύθηκε. Άνθρωπος του γραφείου αναχώρησε από το Σάο Πάολο για το Παρίσι, στις αποσκευές του έχει μια παρόμοια συσκευή που την μεταφέρει στη Ελλάδα για κάποιο έλεγχο. Τι ακριβώς έχει συμβεί δεν γνωρίζει.

«Ευχαριστούμε για τις πληροφορίες, καλημέρα σας.»

«Εγώ ευχαριστώ, απάντησε ανακουφισμένος.»

Η ώρα είναι ήδη τέσσερις το πρωί.

Συσκευή «EPIRB»

«Είναι ένας φορητός εξοπλισμός έκτακτης ανάγκης, που δίνει έναν άμεσο συναγερμό όταν ενεργοποιείται μέσα στο σκάφος σε περίπτωση κινδύνου.
Κάθε συσκευή έκτακτης ανάγκης «EPIRB», είναι προγραμματισμένη με το μοναδικό κώδικά της, επομένως είναι σημαντικά ζωτικής σημασίας ότι το σκάφος αυτό που εκπέμπει στο κέντρο έλεγχου είναι το σωστό καταχωρημένο στο σύστημα «EPIRB». Το σύστημα εισήχθη το 1982 ως παγκόσμιο σύστημα αναζήτησης και διάσωσης με τη βοήθεια δορυφόρων που καλύπτουν τη γήινη επιφάνεια. Αποτελείται από διαφορετικούς δορυφόρους σε πολική τροχιά, αυτοί οι δορυφόροι καλύπτουν την επιφάνεια ολόκληρης γης και λαμβάνουν το σήμα έκτακτης ανάγκης από τη συσκευή με αποστολή σημάτων στα 406MHz, δίνοντας γρήγορα τη θέση της, για σύντομο χρόνο διάσωσης. Επιπλέον γεωστατικοί δορυφόροι συνδεδεμένοι με κεντρικούς υπολογιστές, είναι εξοπλισμένοι με έναν αναμεταδότη 406MHz, δίνουν μια έγκαιρη προειδοποίηση στις δυνάμεις διάσωσης, για ελαχιστοποίηση του χρόνου όταν μια έκτακτη ανάγκη εμφανίζεται.»
 ..... Ο Ρενέ αναστέναξε με ανακούφιση, η ταλαιπωρία του αεροπορικού ταξιδιού έπαιρνε τέλος. Είχε ξεκινήσει από το Σαλβαντόρ της Βραζιλίας με ενδιάμεσους σταθμούς το Σάο Πάολο και το Παρίσι έφτανε στην Αθήνα. Το αεροπλάνο άρχισε να χαμηλώνει, έκανε ένα κύκλο πάνω από την ανατολική Αττική, η Αθήνα φαινόταν καθαρά από κάτω, προσέγγισε από την πλευρά του Σαρωνικού και προσγειώθηκε στο διάδρομο του αεροδρομίου.
Φθάνοντας σπίτι η μικρή κόρη και ο υιός του τέσσερα και δυο ετών τον αγκάλιασαν τον φίλησαν τρυφερά, και σαν σίφουνες τον προσπέρασαν και χύθηκαν στις αποσκευές του με λαχτάρα.
Τράβηξαν το φερμουάρ από τον ταξιδιωτικό σάκο και αναπήδησαν έκπληκτα.
«Ωραίο που είναι!» ξεφώνισαν ταυτόχρονα χοροπηδώντας ανέμιζαν ψηλά τα χεράκια τους.
Γελούσαν τρελά από την χαρά τους.
Ένα πορτοκαλί φως διασκορπιζόταν στο χώρο ανάβω-σβήνοντας ρυθμικά, από ένα αστραφτερό αντικείμενο με έντονα πορτοκάλι χρώματα.

Ο Ρενέ προσπαθεί να τα προσγειώσει στη χαρά τους.

«Δεν έφερα τίποτα έφυγα ξαφνικά, δεν υπήρχε χρόνος για δώρα, όταν ξημερώσει θα πάμε να αγοράσουμε ότι θέλετε.»

«Ο μπαμπάς μας δεν λέει την αλήθεια» του απάντησαν.

«Αλήθεια σας λέω.»

«Και αυτό εδώ το κουτί με το όμορφο φως που αναβοσβήνει τι είναι;»

Ξαφνικά συνειδητοποίησε ότι κάτι δεν είναι κανονικό, και υπάρχει κάποιο λάθος.

«Διάβολε…. Λες.»

Η μητέρα τους τον κοίταξε περίεργα, προσπάθησε να καταλάβει τι συμβαίνει.

Ο Ρενέ πλησίασε το ταξιδιωτικό σάκο που ήταν ανοιγμένος χαμήλωσε το βλέμμα καρφώνοντας τα μάτια του εκεί ανάμεσα στα ρούχα εργασίας στο μηχανισμό που έχει ενεργοποιηθεί και λειτουργεί.

Το πρόσωπο του σκοτείνιασε, σαν το σύννεφο που κρύβει τον ήλιο, μια υπερβολική ανησυχία, το αίσθημα των αναμμένων κάρβουνων τον έζωσε.

«Δεν είναι παιχνίδι» τους είπε.

Ακολούθησε σιωπή.

Κάθισε σκυμμένος πάνω από το σακίδιο προσπαθούσε να απενεργοποιήσει τον μηχανισμό, τα κατάφερε το φως σταμάτησε να αναβοσβήνει.

Το τηλέφωνο του σπιτιού άρχισε να κτυπά.

«Καλώς ήρθες Ρενέ.»

«Ευχαριστώ πολύ, αλλά πρέπει να σας πω ότι έχουμε ένα σοβαρό πρόβλημα.»

«Σίγουρα θα εννοείς τη συσκευή του «EPIRB»».

«Ναι πως το ξέρετε;»

«Είναι μεγάλη ιστορία, μπορείς να τον απενεργοποίησης να μην λειτουργεί;»

«Ήδη το έχω κάνει.»

«Ωραία πολύ ωραία, καλώς ήρθες λοιπόν και πάλι, αύριο τα λεμέ στο γραφείο.»

Γύριζε πίσω στην πατρίδα από μια αποστολή στη νότιο Αμερική. Η εταιρεία είχε αγοράσει ένα σκάφος στο Μοντεβίδεο και είχε βρεθεί σε αποστολή να βοηθήσει στην παραλαβή. Όταν τέλειωσαν οι εργασίες αναχώρησε για Ελλάδα, εκεί λοιπόν στον αερολιμένα του Σάο Πάολο στον εξονυχιστικό έλεγχο οι ελεγκτές άθελα τους ενεργοποίησαν την συσκευή που μετέφερε στις αποσκευές του. 

Και έγινε το θαύμα που συνέλαβαν οι σταθμοί διάσωσης... 

Το χημικών φορτίων πλοίο ΑΙΑΝΤΑΣ.... να διασχίζει τον Νότιο Ατλαντικό ωκεανό με ταχύτητα 950 χιλιόμετρα την ώρα.

Με την απορία ζωγραφισμένη στο προσωπάκι τους τα παιδιά του δεν μπορούσαν να καταλάβουν γιατί ο μπαμπάς δεν τους δίνει αυτό το όμορφο χρωματιστό παιγνίδι με το μαγικό φωτάκι.

Το προσπάθησα .... Διαπίστωσα πως το διήγημα είναι δύσκολη γραφή....

Meta Tin Kataigida

Ήταν στις αρχές του χειμώνα του έτους χίλια εννιακόσια ενενήντα, όταν μας συνέβησαν τα γεγονότα που πρόκειται να εξιστορήσω. Το πλοίο μας είχε αποπλεύσει από το Μπουσάν, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Νότιας Κορέας. Το απέραντο λιμάνι της, το μεγαλύτερο της χώρας και ένα από τα μεγαλύτερα στον κόσμο, απλωνόταν στο νοτιοανατολικό άκρο της κορεατικής χερσονήσου, εκεί όπου η στεριά παραδίδει τη θέση της στην ανοιχτή θάλασσα. Αφού αποβιβάσαμε τον πλοηγό (pilot), που είχε αναλάβει να οδηγήσει το πλοίο με ασφάλεια έξω από το λιμάνι, βγήκαμε στην ανοιχτή θάλασσα και χαράξαμε πορεία προς τα ανατολικά. Διασχίζαμε το στενό Tsugaru (Tsugaru Strait), ανάμεσα στα ιαπωνικά νησιά Χονσού (Honshu) και Χοκάιντο (Hokkaido), έχοντας βάλει πλώρη προς την έξοδο στον αχανή Ειρηνικό Ωκεανό, όταν τα πρώτα δυσοίωνα σημάδια της επερχόμενης κακοκαιρίας άρχισαν να ζωγραφίζονται στον ουρανό. Το δελτίο καιρού προέβλεπε βροχές στα στενά και σε ολόκληρη τη γύρω θαλάσσια περιοχή. Ο ουρανός έμοιαζε αποφασισμένος να μην διαψεύσει τους μετεωρολόγους και, λίγο αργότερα, άρχισε να βρέχει ασταμάτητα. Κάθε φορά που οι μπόρες δυνάμωναν, η ορατότητα περιοριζόταν σε λίγες μόλις εκατοντάδες μέτρα, μετατρέποντας το ήδη απαιτητικό πέρασμα σε πραγματική δοκιμασία για κάθε ναυτικό. Άλλωστε, ακόμη και με καλές καιρικές συνθήκες, η διέλευση της περιοχής θεωρείται ιδιαίτερα δύσκολη.

Είχε ήδη περάσει ένα εικοσιτετράωρο από τότε που αφήσαμε πίσω μας το ακρωτήριο Έριμο Μισάκι (Erimo Misaki), στις νότιες ακτές του νησιού Χοκάιντο (Hokkaido), και συνεχίζαμε την πορεία μας προς τον ανοιχτό Ειρηνικό. Όλα έδειχναν πως η θάλασσα ετοιμαζόταν να μας δοκιμάσει. Το ακρωτήριο Έριμο Μισάκι (Erimo Misaki), το νοτιοανατολικότερο άκρο του Χοκάιντο, είναι ένας τραχύς, ανεμοδαρμένος τόπος, όπου μια αλυσίδα από μικρές βραχονησίδες ξεπροβάλλει μέσα από τα αφρισμένα νερά του Ειρηνικού. Οι ναυτικοί το γνωρίζουν και το σέβονται. Οι θυελλώδεις άνεμοι, τα μεγάλα κύματα και τα ισχυρά θαλάσσια ρεύματα καθιστούν την περιοχή μία από τις πιο απαιτητικές για τη ναυσιπλοΐα. Από την άνοιξη έως και τις αρχές του καλοκαιριού, η σύγκρουση του θερμού ρεύματος Κουροσίο (Kuroshio) με το ψυχρό ρεύμα Ογιάσιο (Oyashio) γεννά πυκνές νεφώσεις και συχνές ομίχλες, δυσκολεύοντας ακόμη περισσότερο τη διέλευση των πλοίων.

 Τη νύχτα, καθώς διασχίζαμε την περιοχή, ο χαμηλός ουρανός φωτιζόταν κατά διαστήματα από τις αργές, περιστρεφόμενες δέσμες των φάρων, που σάρωναν τη θάλασσα και τους βράχους, υπενθυμίζοντας αδιάκοπα στους ναυτικούς πως το Έριμο Μισάκι δεν συγχωρεί την απροσεξία.

Τα κύματα, καθώς πλησιάζαμε το ακρωτήριο, κατέφθαναν σε αλλεπάλληλα μέτωπα, ορμώντας με μανία πάνω στους ψηλούς, φαγωμένους από τη θάλασσα και τους αέρηδες βράχους. Μόλις συναντούσαν τη στεριά, υψώνονταν απότομα. Οι κορυφές τους έτρεμαν, φωσφόριζαν με πρασινωπές ανταύγειες και, την αμέσως επόμενη στιγμή, διαλύονταν σ' ένα σύννεφο αφρού, που ο άνεμος άρπαζε και διασκόρπιζε στον αέρα. Ύστερα οι υδάτινες μάζες καμπυλώνονταν, συγκρούονταν η μία με την άλλη και κατέρρεαν με έναν εκκωφαντικό βρυχηθμό, που έμοιαζε να ξεπηδά από τα έγκατα του ωκεανού.

Η βροχή, που μας συνόδευε όλες εκείνες τις ώρες, μεταβλήθηκε σε πραγματικό κατακλυσμό, ενώ τα σχετικά αραιά αστραπόβροντα έδωσαν τη θέση τους σε αδιάκοπες ομοβροντίες. Ο ουρανός είχε πάρει το χρώμα του μολυβιού και το πλοίο σκαμπανέβαζε ασταμάτητα, σχίζοντας με την πλώρη του, σαν τεράστιο μαχαίρι, την αγριεμένη θάλασσα. Τα αφρισμένα κύματα έσκαγαν με ορμή πάνω στο ατσάλινο σκαρί, σάρωναν το κατάστρωμα και έραναν με παγωμένο θαλασσινό αφρό τα φινιστρίνια του accommodation, που από τη γέφυρα έμοιαζε να είναι ένας καθρέφτης βρεγμένος από τη λύσσα της θάλασσας. Το πιο ανησυχητικό, όμως, δεν ήταν ούτε ο άνεμος ούτε τα κύματα. Ήταν το βαρόμετρο. Η βελόνα του κατέβαινε ασταμάτητα και με ανησυχητική ταχύτητα, προμηνύοντας ότι μπαίναμε στην καρδιά ενός βαθύτατου βαρομετρικού χαμηλού. Κανείς μας δεν χρειαζόταν περισσότερες εξηγήσεις· η θάλασσα ετοιμαζόταν να δείξει το πιο άγριο πρόσωπό της. Τις επόμενες ώρες ο καιρός αγρίευε ολοένα περισσότερο. Το κρύο γινόταν διαπεραστικό και η παγωμένη ανάσα του θυελλώδους ανέμου, ανακατεμένη με τη χιονοθύελλα, σου πάγωνε το μεδούλι. Η μία θύελλα διαδεχόταν την άλλη και τα κύματα υψώνονταν ολοένα πιο απειλητικά. Ο άνεμος, ουρλιάζοντας αδιάκοπα, κατέβαινε από τις βορειοδυτικές περιοχές των νήσων Κουρίλων και έσπρωχνε μπροστά του, σαν πανικόβλητη αγέλη, τη βροχή και το χιόνι, που σάρωναν τον ωκεανό και μαστίγωναν τα αφρισμένα κύματα.

Το βαρόμετρο είχε πέσει τόσο χαμηλά, ώστε ο δείκτης του είχε βγει έξω από την κλίμακα μέτρησης. Ήταν μια καταιγίδα αληθινά μανιασμένη, όμοια με ελάχιστες που είχα συναντήσει στα πολλά χρόνια που όργωνα τις θάλασσες. Ο αφρός και η αδιάκοπη εκτίναξη του νερού από τις κορυφές των κυμάτων δημιουργούσαν ένα αδιαπέραστο λευκό πέπλο. Ήταν αδύνατο να ξεχωρίσει κανείς πού τελείωνε η θάλασσα και πού άρχιζε ο ουρανός. Το πλοίο, άλλοτε βρισκόταν σκαρφαλωμένο στις κορυφές των γιγάντιων κυμάτων, όπου δεχόταν ολόκληρη τη μανία του ανέμου, κι άλλοτε κατρακυλούσε στις βαθιές κοιλάδες που σχηματίζονταν ανάμεσά τους. Εκεί, για λίγες μόνο στιγμές, τα ίδια τα κύματα λειτουργούσαν σαν φυσικό προπέτασμα, προσφέροντας μια πρόσκαιρη προστασία από τη λυσσασμένη ορμή του αέρα. Ήταν ένα γιαπωνέζικο φορτηγό πλοίο, γερό σκαρί, ναυπηγημένο για να ταξιδεύει στους ανοιχτούς ωκεανούς και να αντέχει τις πιο σκληρές δοκιμασίες της θάλασσας. Κι όμως, εκείνη τη νύχτα ένιωθες πως είχε πάψει να είναι κύριος της πορείας του. Ήταν σαν ένα αόρατο γιγάντιο χέρι να το άρπαζε, να το σήκωνε ψηλά στις κορυφές των κυμάτων, να το τίναζε με δύναμη και ύστερα να το άφηνε να κατρακυλήσει στις σκοτεινές χαράδρες του ωκεανού.

Οι συνθήκες που ακολούθησαν ήταν εφιαλτικές. Ο πλοίαρχος μάς εξήγησε ότι η ενημέρωση από τους μετεωρολογικούς σταθμούς είχε φτάσει με καθυστέρηση. Ως αποτέλεσμα, η εικόνα που είχαμε σχηματίσει από τα δελτία καιρού ήταν ελλιπής και δεν αποτύπωνε το πραγματικό μέγεθος του φαινομένου. Έτσι, σχεδόν χωρίς να το αντιληφθούμε, βρεθήκαμε να ταξιδεύουμε στις παρυφές του κέντρου μιας απρόσμενα ισχυρής καταιγίδας στον Βόρειο Ειρηνικό. Καθώς ο άνεμος είχε πλέον ξεπεράσει τα δέκα μποφόρ και η καταπόνηση του πλοίου γινόταν ολοένα πιο ανησυχητική, αποφάσισε να συγκαλέσει σύσκεψη στην αίθουσα των ναυτικών χαρτών. Εκεί συγκεντρωθήκαμε όλοι οι επικεφαλής των τμημάτων του πλοίου, προκειμένου να εκτιμήσουμε από κοινού την κατάσταση και να εξετάσουμε τις διαθέσιμες επιλογές. Παρότι είχα ήδη ζήσει αρκετές σφοδρές κακοκαιρίες στις βόρειες θάλασσες, δυσκολευόμουν να πιστέψω πως βρισκόμασταν αντιμέτωποι με μια θύελλα έντασης σχεδόν κυκλωνικής, πέρα από τις Κουρίλες Νήσους, στον Βόρειο Ειρηνικό. Ήταν μια θαλάσσια περιοχή τόσο διαβόητη για τις χειμερινές φουρτούνες της, ώστε οι διεθνείς κανονισμοί να προβλέπουν ειδική γραμμή φόρτωσης για τα πλοία που ταξιδεύουν στα νερά αυτά. Εκείνη την ώρα, σχεδόν ασυναίσθητα, ήρθαν στον νου μου οι παράξενες και μυστηριώδεις ιστορίες που διηγούμασταν τις ατέλειωτες νύχτες στα καπνιστήρια των πλοίων. Μέχρι τότε τις άκουγα σαν θρύλους της θάλασσας· εκείνη τη νύχτα, όμως, έμοιαζαν να αποκτούν μια ανησυχητική αληθοφάνεια.

Ο πλοίαρχος μας κοίταξε έναν-έναν με βλέμμα ερευνητικό. Στα μάτια του διέκρινες εκείνο το δυσάρεστο προαίσθημα που γεννιέται όταν η εμπειρία προειδοποιεί πως τα δύσκολα βρίσκονται ακόμη μπροστά. Δεν επιχείρησε να επιβάλει την άποψή του· άφησε το ερώτημα να αιωρηθεί στην αίθουσα.

«Πώς αντιδρούμε;»

Ο υποπλοίαρχος, άνθρωπος συνήθως εύθυμος και γεμάτος ζωντάνια, έμοιαζε αγνώριστος. Το πρόσωπό του ήταν σκοτεινό και δυσκολευόταν να αποδεχθεί ότι, μέσα σε τόσο λίγο χρόνο, είχαμε βρεθεί αντιμέτωποι με μια τόσο άγρια καταιγίδα. Έμοιαζε με καζάνι έτοιμο να εκραγεί από την πίεση. Μου θύμιζε ένα νευρικό τεριέ που τραβούσε αδιάκοπα το λουρί του. Πλησίασε στο γραφείο του ασυρμάτου, πήρε ένα τσιγάρο από το ανοιχτό πακέτο, το χτύπησε δυο φορές στον καρπό του, το έβαλε στα χείλη και το άναψε. Ρούφηξε βαθιά τον πρώτο καπνό και, καθώς τον άφηνε αργά να ξεφύγει από το στόμα του, στένεψε τα μάτια, παρακολουθώντας τον να αιωρείται μπροστά στο πρόσωπό του.

Ακολούθησε μια βαριά σιωπή. Ήταν σαν να είχε σταματήσει ο χρόνος. Ο καθένας είχε βυθιστεί στις σκέψεις του, ζυγίζοντας μέσα του την κατάσταση.

«Χρειάζεται μεγάλο θράσος... και μεγάλη ασέβεια απέναντι στη θάλασσα για να πλησιάσει κανείς το μάτι ενός κυκλώνα», ψιθύρισε τελικά ο υποπλοίαρχος, λες και έδινε φωνή στις σκέψεις όλων μας.

«Σκέτη κόλαση...» μουρμούρισε ο ασυρματιστής, χωρίς να σηκώσει το βλέμμα από τον ναυτικό χάρτη και το τελευταίο δελτίο της μετεωρολογικής υπηρεσίας.

Το τελευταίο δελτίο της μετεωρολογικής υπηρεσίας δεν άφηνε περιθώρια αισιοδοξίας. Η χειμερινή καταιγίδα εκτεινόταν σε μια περιοχή ακτίνας περίπου οκτακοσίων ναυτικών μιλίων, με ανέμους που ξεπερνούσαν τα 90 χιλιόμετρα την ώρα και ριπές που έφθαναν ακόμη και τα 140.

Το πλοίο μας βρισκόταν ήδη σε απόσταση περίπου τριακοσίων ναυτικών μιλίων από το κέντρο του φαινομένου. Οι περισσότεροι άνθρωποι θεωρούν τις χειμερινές καταιγίδες λιγότερο επικίνδυνες από τους τυφώνες ή τους τροπικούς κυκλώνες. Η πραγματικότητα όμως στη θάλασσα είναι διαφορετική. Μια ισχυρή χειμερινή καταιγίδα, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από χιονοθύελλα και πολικές αέριες μάζες, μπορεί μέσα σε λίγες ώρες να μετατραπεί σε έναν πραγματικό εφιάλτη για κάθε πλοίο.

Τα κύματα είχαν πλέον θεριέψει. Κάθε φορά που το πλοίο έπεφτε με την πλώρη πάνω στον κυματισμό, έδινε την εντύπωση πως το μισό του σκαρί χανόταν μέσα στη σκοτεινή υδάτινη μάζα. Την αμέσως επόμενη στιγμή, τόνοι θαλασσινού νερού σηκώνονταν ορμητικά και έπεφταν με εκκωφαντικό πάταγο πάνω στα παράθυρα της γέφυρας, κάνοντάς τα να τρέμουν κάτω από τη μανία του ωκεανού.

Ο πλοίαρχος μάς κοίταξε έναν-έναν με βλέμμα ερωτηματικό, αναζητώντας τη σιωπηλή επιβεβαίωση της απόφασής του. Η αλλαγή πορείας, με στροφή προς τα νότια και επιστροφή στα ασφαλέστερα νερά, αποτελούσε τη μοναδική διέξοδο από την παγίδα στην οποία είχαμε βρεθεί. Η εξάντληση και η αγωνία των τελευταίων ωρών είχαν χαράξει βαθιές αυλακιές στο χλωμό, αξύριστο πρόσωπό του, κάνοντάς τον να δείχνει μεγαλύτερος από τα σαράντα πέντε χρόνια του.

Η γνωριμία και η συνεργασία μας κρατούσαν από τα χρόνια που υπηρετούσε ακόμη ως υποπλοίαρχος στα πλοία της εταιρείας. Ήταν το πρώτο πλοίο στο οποίο είχε αναλάβει καθήκοντα πλοιάρχου, κι όμως εκείνη τη στιγμή δεν έβλεπες μπροστά σου έναν άνθρωπο που δοκιμαζόταν από το βάρος της ευθύνης. Έβλεπες έναν ναυτικό που γνώριζε ότι, όταν η θάλασσα αποφασίζει να δείξει τη δύναμή της, η επιμονή μετατρέπεται εύκολα σε απερισκεψία. Το σκληρό αυτό επάγγελμα, αλλά και οι ίδιες οι συνθήκες που επικρατούν στους ωκεανούς, δεν αφήνουν περιθώρια για προσωπικές αντιπαραθέσεις ή εγωισμούς. Εκεί έξω, η συνεργασία, η αλληλεγγύη και η αμοιβαία εμπιστοσύνη δεν είναι αρετές· είναι προϋποθέσεις επιβίωσης. Άλλωστε, πολλοί από εμάς είχαμε συνυπηρετήσει επί χρόνια στα περισσότερα πελάγη της γης, από τη Μεσόγειο μέχρι τους απέραντους θαλάσσιους δρόμους του Ατλαντικού και του Ειρηνικού. Οι δυσκολίες της θάλασσας μας είχαν διδάξει ότι, όταν το πλοίο δοκιμάζεται, όλοι αποτελούν κρίκους της ίδιας αλυσίδας.

Υπήρχε, βέβαια, η πειθαρχία που απαιτούσε η ιεραρχία του πλοίου. Υπήρχε όμως και η ισοτιμία της γνώμης, όταν οι περιστάσεις το επέβαλλαν. Στις δύσκολες συνθήκες της ζωής και της εργασίας στη θάλασσα, η εμπειρία και η κρίση κάθε ανθρώπου μπορούσαν να αποδειχθούν πολύτιμες για την ασφάλεια όλων. Η ζωή των περισσότερων ανθρώπων μοιάζει με μια πολυκατοικία γεμάτη διαμερίσματα. Άλλα επικοινωνούν μεταξύ τους, άλλα παραμένουν κλειστά και απομονωμένα. Η ζωή των ναυτικών είναι διαφορετική. Οι ζωές τους ταξιδεύουν παράλληλα, μέσα στον ίδιο περιορισμένο χώρο, και ο ένας γνωρίζει τον άλλον όχι μόνο από τον χαρακτήρα του, αλλά κυρίως από την αξία, την εμπειρία και την ικανότητά του. Εκεί έξω, στον ωκεανό, ο αμοιβαίος σεβασμός δεν είναι τυπική ευγένεια· είναι όρος επιβίωσης. Η σύντομη εκείνη σύσκεψη φάνηκε να αναπτερώνει το ηθικό του πλοιάρχου. Χαλάρωσε για πρώτη φορά έπειτα από πολλές ώρες, έσκυψε πάνω στον ναυτικό χάρτη και, με σταθερό χέρι, χάραξε τη νέα πορεία που επέβαλλαν οι καιρικές συνθήκες.

Η επόμενη απόφαση ήταν άμεση. Το πλοίο άλλαξε πορεία, οι στροφές της κύριας μηχανής μειώθηκαν και κρατήσαμε την πλώρη κόντρα στον καιρό και στον κυματισμό, ώστε να διατηρήσουμε, έστω και οριακά, την πηδαλιουχία του και να μην παρασυρθούμε από τη μανία της θάλασσας. Με τη μεταβολή της πορείας απομακρυνόμασταν σταδιακά από το κέντρο της θύελλας, αλλά ταυτόχρονα και από τον λιμένα προορισμού μας. Ήταν πλέον βέβαιο πως το ταξίδι θα διαρκούσε πολύ περισσότερο απ' όσο είχαμε αρχικά υπολογίσει.

Με πολύ τύχη, αλλά και με περίσσιο κουράγιο, καταφέραμε να αφήσουμε πίσω μας τη σφοδρή χειμερινή καταιγίδα. Τρεις ημέρες αργότερα, με το πρώτο φως της αυγής, μια μεγάλη αλλαγή έγινε αισθητή σε ολόκληρη την πλάση. Στον ανατολικό ορίζοντα μια χρυσορόδινη αναλαμπή άρχισε να ξεπροβάλλει ανάμεσα στη θάλασσα και τον ουρανό. Ο ωκεανός είχε επιτέλους γαληνέψει και μια απαλή αύρα χάιδευε το πρόσωπό μας, σαν να ήθελε να σβήσει κάθε ίχνος από την οργή των προηγούμενων ημερών. Λίγο αργότερα, όταν ο πρωινός ήλιος υψώθηκε και πλημμύρισε τον ουρανό με το φως του, ο υποπλοίαρχος στεκόταν ακουμπισμένος στην κουπαστή της γέφυρας. Άφησε να του ξεφύγει μια βαθιά ανάσα και έμεινε σιωπηλός, κοιτάζοντας τον ορίζοντα. Συλλογιζόταν πόσο τυχεροί είχαμε σταθεί που ξεφύγαμε από την τρομερή καταιγίδα του Βόρειου Ειρηνικού με μικρές μόνο ζημιές και χωρίς καμία απώλεια στις υπερκατασκευές του πλοίου.

Τα μάτια του γυάλιζαν από ανακούφιση. Η ζωή είχε αρχίσει να βρίσκει ξανά τον γνώριμο ρυθμό της και το πλοίο συνέχιζε το ταξίδι του, σαν να μην είχε προηγηθεί εκείνη η άνιση αναμέτρηση με τη μανία του ωκεανού.

Το πλοίο ανέπτυξε και πάλι την κανονική ταχύτητά του και συνέχισε το ταξίδι με προορισμό τον λιμένα φόρτωσης, στο βορειοανατολικό τμήμα της νήσου Βανκούβερ, στη δυτική ακτή του Καναδά.

Είχαμε ακόμη πολλές ημέρες πλου μπροστά μας, ώσπου να φθάσουμε στα θαλάσσια στενά Χουάν ντε Φούκα (Juan de Fuca Strait).

Το στενό Χουάν ντε Φούκα, μήκους περίπου ενενήντα πέντε ναυτικών μιλίων, αποτελεί τη φυσική θαλάσσια πύλη που συνδέει τον Ειρηνικό Ωκεανό με τα εσωτερικά ύδατα της δυτικής ακτής της Βόρειας Αμερικής. Παράλληλα, στο μεγαλύτερο μέρος του, σχηματίζει το θαλάσσιο σύνορο ανάμεσα στον Καναδά και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το στενό Χουάν ντε Φούκα είναι ένα θαλάσσιο πέρασμα μοναδικής ομορφιάς, πλαισιωμένο από ορεινούς όγκους, βαθιές χαράδρες, δάση κωνοφόρων και ερημικούς παραλιακούς δρόμους. Τις νύχτες, κάτω από το απόκοσμο φως της σελήνης, η θαλασσινή αχλή απλώνεται πάνω από τη στεριά σαν πέπλο από μαργαριταρόσκονη, ενώ σμήνη θαλασσοπουλιών διαγράφουν αδιάκοπους κύκλους, βουτώντας με εντυπωσιακή επιδεξιότητα στα νερά. Η περιοχή επηρεάζεται από τις θερμές θαλάσσιες μάζες του βόρειου Ειρηνικού, που έχουν την καταγωγή τους από το μεγάλο ωκεάνιο ρεύμα Κουροσίο (Kuroshio), δημιουργώντας ένα ιδιαίτερο μικροκλίμα με συχνές ομίχλες και θαλάσσια υγρασία. Το στενό πήρε το όνομά του το 1787 από τον Άγγλο πλοίαρχο και έμπορο γούνας William Barkley, προς τιμήν του Έλληνα πλοηγού Ιωάννη Φωκά — γνωστού στη διεθνή βιβλιογραφία ως Juan de Fuca — ο οποίος συμμετείχε σε ισπανική εξερευνητική αποστολή το 1592, αναζητώντας το θρυλικό Στενό του Ανιάν (Strait of Anian), το μυθικό πέρασμα που, σύμφωνα με τις αντιλήψεις της εποχής, θα συνέδεε τον Ειρηνικό με τον Ατλαντικό Ωκεανό.

«Ύστερα από τις τρεις εφιαλτικές ημέρες στον Βόρειο Ειρηνικό, το καταπράσινο περίγραμμα της νήσου Βανκούβερ έμοιαζε στα μάτια μας περισσότερο με υπόσχεση παρά με στεριά. Τα πυκνά δάση της κατέβαιναν σχεδόν ως τη θάλασσα, σαν να προσπαθούσαν να αγκαλιάσουν τον κουρασμένο ταξιδιώτη που ερχόταν από τον ανοιχτό ωκεανό.»

Το νησί του Βανκούβερ βρίσκεται στη νοτιοδυτική γωνία της επαρχίας της βρετανικής Κολούμπια του Καναδά. Είναι χωρισμένο από την ηπειρωτική χώρα της βρετανικής Κολούμπια από τα στενά Johnstone, και Charlotte Strait στα βορειοανατολικά, και από τα στενά Georgia στο νοτιοανατολικό σημείο, το οποίο μαζί με το στενό Juan de Fuca κατά μήκος του νοτιοδυτικού σημείου που χωρίζουν τον Καναδά από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Στο σύνολο του το νησί του Βανκούβερ είναι κατάφυτο σαν τροπικό δάσος με αυτοφυή κωνοφόρα μεγάλα δέντρα.

Η προβλήτα φόρτωσης ήταν φωλιασμένη στον βόρειο μυχό ενός μικρού κολπίσκου. Τα σκούρα πετρώματα της ακτής σχημάτιζαν ένα πλατύ μισοφέγγαρο, που κατέληγε, περισσότερο από ένα μίλι μακριά, στους πρόποδες ενός βραχώδους κάβου. Πίσω από τον κόλπο, η στεριά χανόταν μέσα σε πυκνά δάση από πανύψηλα κωνοφόρα, χαρακτηριστικά της βόρειας Βρετανικής Κολομβίας.

Δύο ρυμουλκά λικνίζονταν ήρεμα δεμένα στην προβλήτα. Ολόκληρη η εικόνα απέπνεε μια βαθιά γαλήνη, σαν ζωγραφικός πίνακας ή σαν εικόνα που θα περίμενε κανείς να δει σε καρτ ποστάλ.

Η φεγγαρόλουστη θάλασσα είχε το χρώμα του μολυβιού, σπασμένο μόνο από ασημένιες ανταύγειες. Ο ορίζοντας είχε σχεδόν σβήσει και η θάλασσα έμοιαζε να αγκαλιάζεται αθόρυβα με τον νυχτερινό ουρανό. Τι θαυμάσιο θέαμα!

Ο άκρατος καταναλωτισμός του σύγχρονου κόσμου δεν είχε ακόμη αλλοιώσει τον χαρακτήρα αυτού του απομονωμένου τόπου. Η φύση εξακολουθούσε να κυριαρχεί, επιβάλλοντας τη δική της σιωπή και το δικό της μέτρο.

Ύστερα από τόσες ημέρες στη θάλασσα, στο έλεος των κυμάτων και των αδιάκοπων σκαμπανεβασμάτων, ολόκληρο το πλήρωμα απολάμβανε με την ψυχή του τη συντροφιά στην τραπεζαρία του πλοίου. Ο καμαρότος μας είχε προμηθεύσει ένα εκλεκτό ουίσκι, κι αυτό ήταν αρκετό για να ζεστάνει ακόμη περισσότερο την ατμόσφαιρα. Η γαλήνη έλυσε τις γλώσσες. Ο καθένας άρχισε να διηγείται ιστορίες από τη ζωή του και από τα ταξίδια του. Όπως ήταν φυσικό, οι συζητήσεις γρήγορα φούντωσαν, οι αναμνήσεις ζωντάνεψαν και οι σκέψεις αφέθηκαν ελεύθερες.

Δυνατά γέλια αντηχούσαν σε κάθε γωνιά του πλοίου. Ήταν όμορφο να βλέπεις ανθρώπους που, λίγες μόλις ώρες πριν, είχαν βρεθεί αντιμέτωποι με τη μανία του ωκεανού, να χαλαρώνουν τώρα με ηρεμία, αυτοπεποίθηση και εκείνη τη σιωπηλή οικειότητα που γεννά η κοινή δοκιμασία. Έμοιαζαν να βρίσκονται στο σπίτι τους. Το πλοίο είχε ολοκληρώσει ακόμη ένα δύσκολο ταξίδι και είχε φθάσει με ασφάλεια στον προορισμό του. Εκείνη τη στιγμή επιβεβαιωνόταν, για ακόμη μία φορά, μια αλήθεια που η θάλασσα διδάσκει καλύτερα από κάθε άλλο σχολείο: τα σημαντικότερα επιτεύγματα είναι πάντοτε καρπός συλλογικής προσπάθειας. Μπορεί τα πρώτα βήματα να είναι διστακτικά ή αδέξια, όμως όταν οι άνθρωποι εμπιστεύονται ο ένας τον άλλον και λειτουργούν ως ομάδα, μπορούν να ξεπεράσουν ακόμη και τις δυσκολότερες φουρτούνες.

Ο ασυρματιστής παραπονιόταν για τη σωματική του χαλάρωση. «Πρέπει να προσέχω», δήλωσε. «Βρίσκομαι σε επικίνδυνη ηλικία. Η κοιλιά, άμα την αφήσεις, παίρνει τα πάνω της. Λες και τρέφεται από μόνη της». Ένας ουδέτερος παρατηρητής μάλλον δεν θα συμφωνούσε μαζί του. Ο ασυρματιστής ήταν σαράντα ετών, αλλά έδειχνε μικρότερος. Είχε την εμφάνιση ανθρώπου στα τριάντα και μια αθλητική σιλουέτα, παρόλο που σπάνια τον είχα δει να γυμνάζεται. Φαινόταν πως ο μεταβολισμός του εργαζόταν ακόμη για λογαριασμό του.

Λίγο πιο πέρα, ο νεαρός ανθυποπλοίαρχος παρέμενε σιωπηλός, χαμένος στις σκέψεις του. Ίσως έκρυβε καλά μέσα του τη νεανική του ενεργητικότητα, περιμένοντας ασυνείδητα εκείνη τη στιγμή που μια γυναίκα με έντονο αισθησιασμό θα ερχόταν να ταράξει τα ήρεμα νερά της ζωής του.

Ο υποπλοίαρχος έβγαλε ένα πούρο από την τσέπη του, το άναψε και για λίγο έμεινε να παρακολουθεί τα δαχτυλίδια του αρωματικού καπνού που ανέβαιναν αργά προς την οροφή. Σταύρωσε τα πόδια του, βυθίστηκε αναπαυτικά στην πολυθρόνα και άφησε το βλέμμα του να ταξιδέψει πέρα από τα φινιστρίνια του πλοίου, στη γαλήνια εικόνα που απλωνόταν έξω από το σκάφος. Δεν χρειαζόταν ιδιαίτερη φαντασία για να συμπληρώσει το σκηνικό. Το είχε ήδη δημιουργήσει μέσα στο μυαλό του. Κάπου, κάποτε, είχε διαβάσει μια παλιά ιστορία της Ανατολής που του είχε αφήσει αυτή την εικόνα, όμως δεν θυμόταν πια ούτε τον τίτλο ούτε τον συγγραφέα. Θυμόταν μόνο την αίσθηση: εκείνη τη μακρινή γοητεία ενός κόσμου διαφορετικού, όπου η σιωπή, η θάλασσα και η προσμονή είχαν τη δική τους γλώσσα.

****«Πέρα από τις θάλασσες υπάρχει ένα θαυμαστό βουνό,

που ονομάζεται Καρπός του Πεύκου.

Περίεργες πέτρες και θαυμαστοί γκρεμοί,

πανάρχαια κυπαρίσσια και γέρικα πεύκα,

λουλούδια που ποτέ δεν μαραίνονται

και καρποί που πάντοτε ωριμάζουν.

Ανάμεσα στα μπαμπού περιφέρονται ελάφια και ελαφίνες,

κρυμμένα μέσα στα σύννεφα και την ομίχλη.

Εκεί υπάρχουν γεύσεις γεμάτες ουσία,

τροφή αντάξια των θεών.

Ανέμελη ζωή!

Κατοικία των ευτυχισμένων αθανάτων.»*****

«Είστε όλοι σας τρελοί για δέσιμο», μουρμούρισε με ένα πλατύ χαμόγελο ο μάγειρας και χώθηκε ξανά στην κουζίνα του για να ετοιμάσει τα απαραίτητα επιδόρπια που θα τιμούσε η εκλεκτή μας ομήγυρη.

*****Το ποίημα αυτό ανήκε σε έναν παλιό ανατολικό μύθο, από εκείνες τις ξεχασμένες ιστορίες όπου η αναζήτηση της αθανασίας, η ομορφιά και η ανθρώπινη επιθυμία μπλέκονταν μεταξύ τους.

Αργότερα έγινε μέρος μιας ρομαντικής ιστορίας που τοποθετείται στα τέλη της πρώτης δυναστείας των Χαν — των λεγόμενων Δυτικών Χαν (206 π.Χ. - 8 μ.Χ.) — κατά τη διάρκεια της βασιλείας του αυτοκράτορα Τσενγκ (33 π.Χ. - 7 π.Χ.).

Στις μυθιστορηματικές βιογραφίες «Ζάο Φεϊγιαν Βεϊζουάν» και «Ζάο Φεϊγιαν Μπιεζουάν» περιγράφεται η εκπληκτική πορεία δύο φτωχών ορφανών κοριτσιών, της Φεϊγιαν και της Χέντε, οι οποίες, μέσα από μια αλληλουχία έρωτα, ίντριγκας, γοητείας και αυλικών μηχανορραφιών, κατόρθωσαν να φτάσουν η μία στον θρόνο ως Αυτοκράτειρα και η άλλη να γίνει η σημαντικότερη ευνοούμενη του Αυτοκράτορα.

.....................«Ο Ιωάννης Φωκάς ή Απόστολος Βαλεριάνος, γνωστός με το ισπανικό όνομα Χουάν ντε Φούκα ( 1536 – 1602)
Ήταν Έλληνας θαλασσοπόρος, που εξερεύνησε τις δυτικές ακτές της Βορείου Αμερικής για λογαριασμό του ισπανικού Θρόνου. Το όνομά του δόθηκε σε στενό ανάμεσα στην νήσο Βανκούβερ και τις ΗΠΑ, το οποίο οδηγεί στο λιμάνι του Βανκούβερ.
Ο Φωκάς ή Βαλεριάνος γεννήθηκε στο χωριό Βαλεριάνο της Κεφαλονιάς και ήταν ο τέταρτος γιος του Εμμανουήλ Φωκά ή Φωκά Βαλεριάνου με καταγωγή από την Κωνσταντινούπολη. Πιθανότατα το όνομά του ήταν Ιωάννης-Απόστολος.
Νέος ξενιτεύτηκε και εργάσθηκε επί σαράντα χρόνια ως πλοηγός στον στόλο των Δυτικών Ινδιών της Ισπανίας. Σε ένα του ταξίδι στις Φιλιππίνες, τον Νοέμβριο του 1587, το πλοίο στο οποίο επέβαινε, η Αγία Άννα (Santa Anna), το κατέλαβαν Άγγλοι και ο ίδιος πιάστηκε αιχμάλωτος χάνοντας όλες του τις οικονομίες και το φορτίο του πλοίου αξίας 60.000 δουκάτων.
Λίγο καιρό αργότερα αφέθηκε ελεύθερος και το 1588 πήγε στο Μεξικό, που τότε ονομάζονταν Νέα Ισπανία. Ο ισπανός αντιβασιλέας του Μεξικού, Λουίς ντε Βελασέο (Luis de Velaseo), τού έδωσε μία μικρή καραβέλα με την εντολή να εξερευνήσει τις δυτικές ακτές της Βορείου Αμερικής και να βρει τα μυθικά Στενά του Ανιάν (ισπ., Estrecho de Anián) που υποτίθεται πως ένωναν τον Ατλαντικό με τον Ειρηνικό Ωκεανό.
Το πρώτο του ταξίδι το 1592 έληξε άδοξα, επειδή το πλήρωμά του στασίασε, και έτσι αναγκάστηκε να επιστρέψει στο Ακαπούλκο. Κατά το δεύτερο ταξίδι του ανέβηκε βόρεια και νόμισε πως πραγματικά είχε βρει το πέρασμα προς τον Ατλαντικό μεταξύ του 47ου και 48ου γεωγραφικού παραλλήλου. Επέστρεψε στο Ακαπούλκο περιμένοντας για δύο χρόνια να λάβει την ανταμοιβή του για τις ανακαλύψεις του, αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Το 1593 ή 1594, έφυγε για την Ισπανία ελπίζοντας πως θα τον ανταμείψει ο βασιλιάς της Ισπανίας. Τελικά, δεν βρήκε καμία ανταπόκριση και από τον ισπανικό Θρόνο και, απογοητευμένος, αποφάσισε να αποσυρθεί στην πατρίδα του.
Στην πορεία του προς την Κεφαλονιά, πέρασε και από την Φλωρεντία. Εκεί έτυχε να συναντήσει έναν Άγγλο ονόματι Τζον Ντούγκλας (John Douglass), στον οποίο αφηγήθηκε τις περιπέτειες του. Ο Ντάγκλας τού έδωσε μία συστατική επιστολή και τον έστειλε στον Μάικλ Λοκ (Michael Lok ή Locke), πλούσιο έμπορο και πρόξενο της Αγγλίας, ο οποίος έτυχε να βρίσκεται τότε στην Βενετία. Ο Φωκάς εξιστόρησε τις εξερευνήσεις του και στον Λοκ, ζητώντας από τον τελευταίο να μεσολαβήσει ώστε η Αγγλία να του χορηγήσει δύο πλοία για να συνεχίσει τις εξερευνήσεις του για το πέρασμα ανάμεσα στον Ατλαντικό και τον Ειρηνικό Ωκεανό. Ο Φωκάς ήλπιζε ακόμα πως οι Άγγλοι θα τον αποζημίωναν για το όσα έχασε όταν τον αιχμαλώτισαν στις Φιλιππίνες.
Ο Λοκ προσπάθησε να έρθει σε επαφή με την βρετανική κυβέρνηση, ζητώντας 100 λίρες για να πάει τον Φωκά στην Αγγλία, αλλά η απάντηση καθυστερούσε και ο Φωκάς έφυγε τελικά για την Κεφαλονιά. Το 1602, ο Λοκ έγραψε μία επιστολή στον Φωκά, αλλά δεν έλαβε ποτέ απάντηση. Έτσι, ο Λοκ υπέθεσε πως ο ηλικιωμένος Φωκάς είχε ήδη πεθάνει.
Η ιστορία του Φωκά, έτσι όπως την μετέφερε στον Λοκ, προδημοσιεύτηκε το 1625 στο βιβλίο του Άγγλου ταξιδιωτικού συγγραφέα Σάμιουελ Πούρτσας (Samuel Purchas, π. 1575–1626). Το 1787, ο Βρετανός πλοίαρχος Τσαρλς Μπάρκλεϋ (Charles Barkley), αναγνωρίζοντας τον πορθμό ανάμεσα στην νήσο Βανκούβερ και την Πολιτεία Ουάσιγκτον των ΗΠΑ ως τα μέρη που εξερεύνησε ο Φωκάς, έδωσε στην περιοχή το όνομα Στενά του Χουάν ντε Φούκα (αγγλ., Strait of Juan de Fuca).»
Πηγη: Wikipedia

H Ellada Tis Meseas Taxis

Ποιος πληρώνει την κρίση;
Μα φυσικά η μεσαία τάξη, ο συνήθης ύποπτος που επάνω της ασελγούν τα τελευταία τριάντα και πλέον χρόνια οι διεφθαρμένοι κρατικοί λειτουργοί όπως ονομάζουμε μια μεγάλη μερίδα δημοσίους υπαλλήλους που εκβιάζουν τον πολίτη για να του παρέχουν τις υπηρεσίες που έχει ήδη πληρώσει με τους φόρους του.
Την ίδια ώρα οι πολιτικοί αντί να ακρωτηριάσουν τα σάπια πλοκάμια του τερατώδους ελληνικού κράτους πέρασαν σε φορολογική αφαίμαξη της μεσαίας τάξης. Αντί να φορολογηθούν οι πολυεθνικές και η εκκλησία στο βαθμό που της αναλογεί, βγαίνει η εκκλησία  και δηλώνει ότι θέλει να δώσει ελεημοσύνη στα νεόπτωχα κορόιδα που σηκώνουν όλο το βάρος της κρίσης.Τα τελευταία χρόνια ένα νέο φάντασμα στοιχειώνει όλες τις προηγμένες οικονομίες, "η προοπτική πολλών ετών μισθολογικού ακρωτηριασμού για τη μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών", γίνεται δε πολύς λόγος για την πτώση της μεσαίας τάξης, εννοώντας την οικονομική της κατάρρευση που παρατηρείται παντού σε όλο τον πλανήτη, με την εξαίρεση ίσως των αναδυόμενων χωρών (BRIC).
Στο πλαίσιο των κοινωνικών και οικονομικών διεργασιών η καταχρέωση των νοικοκυριών που συνέβη στη χώρα μας καθυστερημένα μεν αλλά ορμητικά δε επέτρεψε τη διατήρηση του βιοτικού επιπέδου της μεσαίας τάξης, παρά την ουσιαστική αλλά όχι άμεσα ορατή διάβρωση των εισοδημάτων τους και συνεπώς βοήθησε να περάσουν ανώδυνα τα πρώτα χρόνια της παγκόσμιας κρίσης. Ωστόσο, η διέξοδος αυτή είχε εκ των πραγμάτων ημερομηνία λήξης.
Βιώνουμε πλέον μια κρίση που την νοιώθει όλο και μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού στο δυτικό ημισφαίριο, που μέχρι σήμερα θεωρούσε σαν δεδομένο ότι ανήκε στην μεσαία τάξη, μπροστά στην αβεβαιότητα της απασχόλησης και την όξυνση των ανισοτήτων.
Η παγκοσμιοποίηση βάρβαρα προκαλεί τον καταποντισμό της μεσαίας τάξης και την εμφάνιση των περιστασιακά εργαζομένων.
Εργαζόμενοι χωρίς καμία εργατική σύμβαση και προστασία, βρίσκονται στον δρόμο από την μια μέρα στην άλλη.
Η εποχή της ανάπτυξης και της σταθερότητας υποχωρεί και το μέλλον αβέβαιο προκαλεί ένα γενικευμένο φόβο.
Η Ελλάδα της μεσαίας τάξης μπορεί να καταθλίβεται ή και να κερδοσκοπεί, αυτή είναι πάντως στο επίκεντρο της κρίσης. Η φτωχή τάξη υποφέρει την ίδια κατάσταση που βρίσκονταν και πριν και η πλούσια δεν ασχολείται, γιατί η κρίση την αγγίζει ελάχιστα, δεν νιώθει να τη συνδέει τίποτε με την καταρρέουσα μεσαία τάξη. Λειτουργεί με τη δική της ταυτότητα απολαμβάνοντας την αύξηση της ισχύος της. Φιλόδοξη βλέπει μπροστά της το δικό της χρυσό Ελντοράντο και εγκαταλείπει στη μοίρα της την καταρρέουσα πλειονότητα. Η ορμητική βελτίωση της δικής της θέσης συναρτάται ευθέως με τη χειροτέρευση των υπολοίπων.
Η Ελλάδα της μεσαίας τάξης, θέλει να της λες ότι θα λύσεις τα προβλήματα της καθημερινότητας χωρίς να την πειράξεις και ότι λεφτά υπάρχουν.
"Ως λαός έχουμε αυτή την αδυναμία: Προτιμούμε να μη λύσουμε ένα πρόβλημα, να μη το κοιτάξουμε στα μάτια, παρά να υποχωρήσουμε στις εμμονές, συμπάθειες ή αντιπάθειές μας, και προσωπικά μικροσυμφέροντά μας."
Η Ελλάδα της μεσαίας τάξης, δεν θέλει να αντιληφθεί ότι η οικονομική κρίση έχει πλέον επιβάλλει όρους και όρια. Όποιος δεν τα λαμβάνει υπόψη του και δεν εννοεί να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα που αφορούν τη μείωση του εισοδήματος του, θα πληρώσει το κόστος ευρισκόμενος σε αδιέξοδα σε πρώτη φάση τουλάχιστον. Δυστυχώς σαν λαός έχουμε τεράστιο έλλειμμα παιδείας σ' αυτόν τον τόπο. Και αυτό το έλλειμμα παιδείας σε συνάρτηση με τις οικονομικές δυσκολίες, κυρίως, έχουν δραματική επίπτωση για τη βία και για τις αντικοινωνικές συμπεριφορές. Η βία που προέρχεται από μεγάλες κοινωνικές ανισότητες μπορεί να φέρει εγκληματικότητα, μπορεί να προκαλέσει πολλές κοινωνικές αναστατώσεις και τέλος, αν τα πράγματα χειροτερέψουν κι αν ο λαός έχει συνείδηση της αδικίας, μπορεί να οδηγήσει σε επανάσταση. Μια μεγάλη μεσαία αστική τάξη μπορεί να αποτρέψει τέτοιες αναστατώσεις. Ιδανικό θα ήταν όλοι οι πολίτες να είναι πάνω κάτω εξισωμένοι οικονομικά, κάτι που είναι δυνατό να γίνει με αργές διαδικασίες και με την προϋπόθεση ότι η κοινωνία ευημερεί. Με άλλα λόγια, φαντάζει αδύνατο στο ορατό μέλλον να συμβεί αυτό.
«Βέβαια τίποτα δεν αποκλείεται, όλα τα ενδεχόμενα είναι ανοιχτά και, όταν ο Γαλιλαίος είπε ότι η Γη κινείται, πολλοί θα γέλασαν χλευαστικά εις βάρος του.»
Μπορεί το σύστημα αξιών που υπηρέτησε μια μερίδα χρυσοκάνθαρων και ψηλά αμειβομένων στελεχών να έφερε όνειρα στην σημερινή νεολαία για γρήγορη ανέλιξη και κοινωνική αναγνώριση που επέρχεται με την ιδέα ότι με το χρήμα αγοράζεις τα πάντα. Αυτό το ίδιο σύστημα στέρησε από τα νέα παιδιά το δικαίωμα να ονειρεύονται, τα ανάγκασε να βλέπουν εφιάλτες. Τα οδήγησε στον εύκολο δρόμο της άρνησης και τα έδιωξε από το δύσκολο δρόμο της άποψης, της πρότασης και της δημιουργίας. Επιτέλους, στα χρόνια που έρχονται πρέπει να νικήσουν οι ενεργοί και δημιουργικοί πολίτες και όχι τα λαμόγια της αρπαχτής. Οι πραγματικοί επιχειρηματίες, με όνειρα και προοπτικές που σχεδιάζουν με προσεκτικά βήματα το μέλλον τους και όχι οι τζάμπα μάγκες των χρηματιστηριακών παιχνιδιών, της ρεμούλας και των κρατικών επιχορηγήσεων.  Το θεμελιωμένο σύστημα είναι σίγουρο θα τους πολεμήσει όσο μπορεί. Πιστεύω και ελπίζω ότι δεν θα καταφέρει να τους νικήσει, ώστε να αξίζουν την εμπιστοσύνη μας  που πρέπει απλόχερα να τους δείξουμε. Όσο νωρίτερα και όσο καλύτερα καταλάβουμε ότι καθένας μας μπορεί να είναι χρήσιμος  και αποδοτικός όταν κάνει αυτό που ξέρει και αυτό που αγαπά, όταν θα πάει για δουλειά και όχι για αγγαρεία, τότε όλα θα είναι καλύτερα και για αυτόν και για όλους. Όταν αυτός που είναι άνεργος θα ψάξει για δουλειά και όχι για «θέση», τότε μπορούμε να ελπίζουμε ότι το αύριο μπορεί να είναι καλύτερο από το χτες και από το σήμερα.
Το σημερινό οικονομικό μοντέλο διακυβέρνησης έχει οικτρά αποτύχει. Κάποιο άλλο μοντέλο περισσότερο ισορροπημένο που θα αμβλύνει τις ανισότητες πρέπει να εφαρμοστεί. Αυτό το άλλο μοντέλο της κοινωνικής αναγέννησης να το επιβάλλει η νέα γενιά. Είναι καιρός να αναλάβει την ηγεσία της κοινωνίας και να την οδηγήσει με φυγή προς τα εμπρός.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η οικονομική κρίση μπορεί επίσης να επιταχύνει νέες μορφές ενεργειακής ανάπτυξης σε παγκόσμιο επίπεδο. Ταυτόχρονα μια ενδιαφέρουσα και προκλητική κοινωνική αναγέννηση αναδύεται μέσα από περιόδους οικονομικής λιτότητας και συντηρητικών κυβερνήσεων. Και τώρα διανύουμε μια τέτοια περίοδο.

Nearos Dokimos Michanikos

Υπάρχει μια πολύπλευρη πραγματικότητα της σύγχρονης εποχής, ότι τα θέματα με ενδιαφέρουσες ιστορίες που αφορούν τα κοινά καθημερινά πρόσωπα ελάχιστα ελπίδες έχουν να εξιστορηθούν όταν η προβολή προτιμά το φαντασμαγορικό από το ουσιαστικό, αφήνοντας τις αληθινές ιστορίες της καθημερινότητας στο περιθώριο. Η καθημερινή μας ζωή, αν και γεμάτη έμπνευση κυριαρχεί ωστόσο η άποψη ότι οι ιστορίες των κοινών ανθρώπων δεν έχουν το  δυναμικό να εμπνεύσουν, να διδάξουν και να προκαλέσουν ενσυναίσθηση. Εν κατακλείδι, ενώ είναι αλήθεια ότι οι ιστορίες καθημερινών ανθρώπων συχνά δεν τυγχάνουν προβολής, η ανάγκη για σύνδεση με αληθινές εμπειρίες παραμένει ισχυρή. Μια τέτοια ενδιαφέρουσα ιστορία, που θυμίζει έντονα τις κλασικές ναυτικές διηγήσεις, αφορά την πρώτη επαφή με την πραγματικότητα του πλοίου του πρωτόμπαρκου νεαρού δόκιμου μηχανικού. Η ζωή του δόκιμου μηχανικού στη θάλασσα είναι γεμάτη προκλήσεις, μάθηση και συχνά, μικρές ιστορίες που γίνονται θρύλοι στα μηχανοστάσια. 

Είμαστε στον λιμένα της Αμβέρσας, και είναι το φθινόπωρο του χίλια εννιακόσια ογδόντα οκτώ.

....Η ματιά του. Στο πρόσωπο του ήταν κυρίαρχη η παρουσία των ματιών του. Ήταν το πρώτο πράγμα που πρόσεξα όταν εμφανίστηκε εμπρός μου. Μου έδειχνε ότι τα μάτια του δεν ήταν απλώς ένα χαρακτηριστικό του, αλλά το κέντρο της ύπαρξής του, αυτό που έλεγε την ιστορία του πριν καν μου μιλήσει. «Το βλέμμα του ανθρώπου είναι ίσως το πιο δυνατό, μη λεκτικό εργαλείο επικοινωνίας που διαθέτουμε. Μπορεί να μιλήσει και να μεταφέρει αμέτρητα συναισθήματα, συχνά πιο ειλικρινά από τις λέξεις.» σκέφτηκα.

Γενικά στην καθημερινή μας ζωή υπάρχει μια πεποίθηση και μια βαθιά ριζωμένη αντίληψη που πηγάζει από την παράδοση και μας θυμίζει ότι τα μάτια είναι οι αδιάψευστοι μάρτυρες που αποτελούν το μέσο επικοινωνίας για την πόρτα της ψυχής. Και όπως να έχει ακόμη και σήμερα συνεχίζουμε να πιστεύουμε στην παράδοση αυτή.  Αν τα μάτια με το βλέμμα τους φωτίζουν όλο το πρόσωπο, φωτίζουν έτσι και τον κόσμο, ορατό και αόρατο προς τον οποίο στρέφονται. Αυτή ήταν η πρώτη εντύπωση μου, σε μια αστραπιαία, υποσυνείδητη διαδικασία που κράτησε ελάχιστα δευτερόλεπτα, και που θα καθόριζε σημαντικά τις μελλοντικές μας σχέσεις. 

Αυτός ήταν ο νέος μας δόκιμος μηχανικός που στεκόταν απέναντι μου. Ένα νεαρό παλικάρι γύρω στα είκοσι του χρόνια, μια εφηβική φιγούρα, που μου θύμισε τον εαυτό μου πριν από δυο δεκαετίες, με μάτια που γυάλιζαν από περιέργεια, αλλά και μια αμήχανη σιωπή που πρόδιδε το άγχος του.

Καλοντυμένος, ψηλός, αρκετά πάνω από το ένα ογδόντα, ευθυτενής, με αρμονικό και ισορροπημένο προφίλ και παρά το ύψος και την ευθυτενή του στάση, τα μάτια και το χαμόγελο στο πρόσωπο του απέπνεαν αθωότητα, ειλικρίνεια και μια γοητευτική αφέλεια που απάλυνε την αυστηρότητα του ψηλού αναστήματος του. Το προσώπου του είχε την εικόνα και το χρώμα, απαλού κιτρινολεύκου, αλλά υγιές που θύμιζε την όψη ενός παιδιού με πολύ τρυφερό δέρμα. Το σύνολο αυτής της εικόνας συμπλήρωναν τα πλούσια κάστανα μαλλιά του. Κατά την επιφανειακή και πολύ κολακευτική περιγραφή μου, για να τονίσω τα κλασικά, συμμετρικά χαρακτηριστικά του και την ελκυστική παρουσία του σκέφτηκα πως με επιτυχία θα μπορούσε να χρησιμέψει ως νεαρό ανδρικό μοντέλο στα τουριστικά ένθετα των περιοδικών. Φαινόταν καλοζωισμένος, ότι η ζωή του ήταν άνετη, χωρίς στερήσεις και σχετικά αγύμναστος. Όλα αυτά ήταν ένας καθοριστικός παράγων που κινητοποίησε την σκέψη μου και μου έδωσε ερεθίσματα να τον γνωρίσω καλύτερα.

Όταν μίλησε και μου συστήθηκε, η φωνή του χαμηλόφωνη με ευγενική χροιά ενέδιδε έμφυτη και όχι επιτηδευμένη λεπτότητα στους τρόπους του. 

Τον έλεγαν Πέτρο και ήταν μόλις δεκαεννέα ετών.

Έχοντας ολοκληρώσει τον πρώτο κύκλο σπουδών του, παράλληλα εκτελούσε και το πρώτο του εκπαιδευτικό ταξίδι, σύμφωνα με το νέο ισχύον σύστημα ναυτικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα, το οποίο βασίζεται στο μοντέλο της εναλλασσόμενης εκπαίδευσης (Sandwich Courses) σύμφωνα με τα νέα εκπαιδευτικά συστήματα στις Ακαδημίες Εμπορικού Ναυτικού. Το σύστημα αυτό διασφαλίζει ότι οι σπουδαστές αποκτούν επαγγελματική εμπειρία, συνολικά δώδεκα μήνες θαλάσσιας υπηρεσίας σε δύο ταξίδια, παράλληλα με τις ακαδημαϊκές τους σπουδές, πριν λάβουν το πτυχίο τους.

Ατενίζοντας τον η όλη παρουσία του μου γίνεται η αφορμή να κοιτάξω πιο βαθιά μέσα του αναζητώντας να ξεδιαλύνω μια εσωτερική μου απορία και ένα ερώτημα που αγγίζει την ουσία της ψυχολογίας του Έλληνα ναυτικού.. Πως αισθάνεται ένας νέος στην ηλικία του, που από τη γλυκιά οικογενειακή θαλπωρή επιλέγει το σκληρό επάγγελμα της θάλασσας.

Μετά τα τυπικά και συνηθισμένα που λέγονται στην αρχική φάση μιας γνωριμίας, τη συζήτηση θέλησα με μια μικρή ώθηση να περάσει από το επιφανειακό επίπεδο στο ουσιαστικό, χωρίς όμως να δίνω την εντύπωση πως του κάνω ανάκριση αλλά έτσι που από πραγματικό ενδιαφέρον η κουβέντα να ρέει φυσικά.

Προήρχετο από μια αστική οικογένεια μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον μεσαίας κοινωνικής τάξης, με συγκεκριμένες οικονομικές ανέσεις, κοινωνική μόρφωση και αστικό τρόπο ζωής! Η μητέρα του ήταν γνώστη παιδίατρος στέλεχος σε μεγάλο νοσοκομείο, και ο πατέρας του στέλεχος σε μια ανθούσα ιδιωτική επιχείρηση. Δεν είχε άλλα αδέλφια ήταν ο μοναδικός υιός τους της οικογένειας.

Αυθόρμητα και χωρίς δεύτερες σκέψεις σε μια κίνηση ειλικρίνειας και εμπιστοσύνης, άνοιξε την πόρτα της ψυχής του. Δεν είχε τίποτα να κρύψει. Μου εμπιστεύτηκε τις μύχιες σκέψεις του και μια έντονη εσωτερική του ανάγκη, που τον απασχολούσε. 

«Λατρεύω την εικόνα των γονέων μου, αλλά πρέπει να ελευθερωθώ από την κυριαρχία τους στη ζωή μου προκειμένου να είμαι ανεξάρτητος, για να είμαι το πρόσωπό μου και όχι μια ασθενική αντανάκλαση κάποιου άλλου. Έχω οριστικά καταλήξει στο λογικό συμπέρασμα ότι για να είμαι αυτάρκης, υγιής, οφείλω να ελευθερωθώ από το φορτίο της υπέρμετρης οικογενειακής προστασίας μου. Αυτό είναι μια εσωτερική μου ανάγκη, ο λόγος ύπαρξης μου, και είναι μια μάχη που πρέπει να την κερδίσω. Το να θέλω τη δική μου ζωή δεν σημαίνει ότι δεν τους αγαπώ. Όμως, νιώθω ότι πνίγομαι όταν παίρνουν αποφάσεις για μένα. Χρειάζομαι τον χώρο μου για να μάθω από τα δικά μου λάθη. Ούτω η άλλως αυτή την περίοδο μετά την εισαγωγή μου στην ακαδημία του εμπορικού ναυτικού δεν μπορώ να σκεφτώ ότι μπορώ να κάνω κάτι διαφορετικό απ’ αυτό που έχω αποφασίσει.»

Καταλαβαίνοντας από  διαισθητική κατανόηση τα συναισθήματα του μπορούσα να τον πλησιάσω να τον ενθαρρύνω. Μπορούσα να τον διαβάσω χωρίς να χρειαζόταν να μου πει τι αισθανόταν. Το ένιωθα πως αποκτούσα τη δυνατότητα να τον προσεγγίζω με λεπτότητα και να του προσφέρω την ενθάρρυνση που πραγματικά χρειαζόταν εκείνο τον καιρό. Πέρα από τα λόγια να του δείξω έμπρακτη φροντίδα και πρόθεση να με θεωρεί στήριγμα στις δύσκολες στιγμές στο πλοίο και να νιώσει ότι είναι μέλος μια καινούργιας κοινωνίας.

.....Πέτρο κατ’ αρχήν ψηλά το κεφάλι με θάρρος, χωρίς αλαζονεία, με αξιοπρέπεια και πίστη στις δυνάμεις σου, ακόμα και όταν τα πράγματα ζορίζουν. Το θάρρος δεν είναι η απουσία του φόβου, αλλά η απόφαση να προχωρήσεις παρά τον φόβο. Κοίτα μπροστά, οι αλλαγές έρχονται όταν βγαίνουμε από το βολικό μας. Κράτα το βλέμμα ψηλά και συνέχισε να προσέχεις μόνο τα ταβάνια γιατί στα πλοία συνήθως είναι πολύ χαμηλά. 

Θα σου πω ένα συμβολισμό και μια ιστορία που μου έλεγε ο σοφός ποιμένας παππούς μου.

«Κάθε γιος είναι ένας πρίγκιπας για την μητέρα του και κάθε πατέρας είναι ένας βασιλιάς για τον γιο του.»

Γνωρίζω πως όταν αφήνεις πίσω μια «ανέμελη» ζωή, ουσιαστικά πενθείς την απώλεια του παλιού σου εαυτού και της ασφάλειας που σου παρείχε. Το «Ξερίζωμα» της εφηβικής αθωότητας σηματοδοτεί τη μετάβαση στην πραγματικότητα της ενηλικίωσης, όπου η ανεμελιά αντικαθίσταται από ευθύνες, προκλήσεις και συνειδητοποίηση των δυσκολιών από την απώλεια της προστασίας. Να έχεις υπομονή. Κάθε τι καινούργιο χρειάζεται χρόνο για να γίνει οικείο. Αφομοίωσε τους κανόνες του νέου περιβάλλοντος, αν και αρχικά μπορεί να σου προκαλούν άγχος, αλλά αυτό αποτελεί την πιο δυνατή ευκαιρία για να εξελιχθείς και να δεις τον εαυτό σου μέσα από ένα νέο πρίσμα.

Διαχρονικά πολύ μελάνι έχει χυθεί για να περιγράψει το σημείο καμπής της ζωής μας που αφορά τις αποφάσεις που πρέπει να πάρουμε για το μέλλον μας. Σε αυτήν την κατάσταση της απομόνωσης από την πατρική εστία και της συναισθηματικής αβεβαιότητας καλείσαι να αντλήσεις εμπνεύσεις και δύναμη για να αντιμετωπίσεις τελικά το ζήτημα της καριέρας σου και το μέλλον σου.

Η εικόνα του καταξιωμένου μηχανικού στην ελληνική εμπορική μας ναυτιλία και στην παγκόσμια κατ’ επέκταση θα είναι ο σταθερός σύντροφός σου καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής σου. Να είσαι ο εαυτός σου, γεγονός που αποτελεί εγγύηση για τις προσδοκίες σου και τις επιθυμίες σου. Κάθε προσωπικότητα περιγράφει με τον δικό της τρόπο τη διαφοροποίηση της στην πορεία προς την επαγγελματική εξέλιξη και την επιτυχία. Ευκαιρίες θα έχεις, αυτό που χρειάζεται είναι ταυτόχρονα να έχεις υπομονή και καθαρό μυαλό για να καταφέρεις να επιτύχεις τους στόχους σου. Ο αγώνας που διεξάγεται στη φύση για να διασφαλίσουμε τις συνθήκες διαβίωσης πολλές φόρες μας υποβάλλει σε σκληρή δοκιμασία, οπότε κατ’ ανάγκη πρέπει να γίνουμε ισχυροί για να ανταπεξέλθουμε, και τα όνειρα μας γίνονται πραγματικότητα αφού πραγματικά πιστέψουμε στις δυνάμεις μας προσπερνώντας τις εφήμερες αδυναμίες μας. 

Τίποτα δεν μπορεί να μας έλθει θεόσταλτο. Για να πετύχεις και να διασφαλίσεις στην καριέρα σου θετικά αποτελέσματα πρέπει να σχεδιάζεις τις κινήσεις σου με σαφή στόχο και με σκληρή και ευσυνείδητη εργασία. Είναι ένα στοίχημα που πρέπει να είσαι αποφασισμένος για να το κερδίσεις.
Στον ουρανό υπάρχουν σύννεφα, μα πάντα εκεί πάνω συνεχίζει να υπάρχει ο Ήλιος.
Κατά κοινή ομολογία των περισσότερων ναυτικών το πρώτο μπάρκο είναι χωρίς υπερβολή το πλέον δύσκολο, αλλά ταυτόχρονα και το πλέον κρίσιμο που θα κρίνει το μέλλον σου και θα σημαδεύει την ζωή σου για πολλά χρόνια. Οι Έλληνες ναυτικοί δεν είμαστε τυχαίοι, είμαστε μια ράτσα από γερά και αξιόπιστα υλικά και με ρίζες βαθιές που χάνονται στα βάθη της ιστορίας.

...... Από την Αμβέρσα αποπλεύσαμε την μεθεπόμενη ημέρα, έχοντας αριστερά μας τη θέα της ηπειρωτικής Ευρώπης και δεξιά μας τα αγγλικά εδάφη. Ο άνεμος που είναι αντίθετος, προμηνύει μια επερχόμενη θύελλα. Ταξιδεύοντας αντίθετα από την ορμή του ανέμου αντιμετωπίζουμε τη θύελλα που συνεχίζεται για τρίτη ημέρα.
Η επίδραση της ξαφνικής έκθεσης στην κακοκαιρία εν πλω επηρέασε δραματικά το νεαρό μας δόκιμο που παρουσίασε μεγάλη ευαισθησία σε όλα τα κοινά συμπτώματα που συνδέονται με την θαλάσσια ασθένεια τη χαρακτηρισμένη ως ναυτία, που προκαλείται από τα σκαμπανεβάσματα του πλοίου στην θαλασσοταραχή από θυελλώδη καιρό. Ο ασθενής σε ήπιες περιπτώσεις μπορεί να εμφανίσει μόνο την ελάχιστη μορφή ναυτίας, και σε πιο βαριές περιπτώσεις προκαλεί τον εμετό, τον ίλιγγο, ασταθή βηματισμό, απώλεια ισορροπίας, απώλεια συντονισμού, και ακόμη και αυστηρής κατάκλισης του ασθενή. Η εξασθένιση γενικά επιφέρει μια ανικανότητα να εκτελέσεις ικανοποιητικά τα καθήκοντα σου.
Σύσσωμο το πλήρωμα του πλοίου συμπαραστάθηκε με πατρική στοργή στο πρόβλημα του. Ο πλοίαρχος του έδωσε τις απαραίτητες συμβουλές και ταυτόχρονα για να του ανυψώσει το ηθικό του περιέγραψε τις παρατηρήσεις του και την εμπειρία του με παρόμοια περιστατικά.
Με έμφαση του τόνισε οι περισσότεροι από εμάς έχουμε βιώσει τις επιπτώσεις από τα ίδια συμπτώματα στην αρχή της καριέρας μας. Συνοπτικά δε του ερμήνευσε τις παρενέργειες από τις αναφορές της βιβλιογραφίας για τα συμπτώματα της ναυτίας ώστε να τον καθησυχάσει ότι είναι κάτι προσωρινό και γρήγορα θα συνέρθει.
«Οι στατιστικές μελέτες έχουν δείξει ότι περισσότερο από το σαράντα τοις εκατό οποιασδήποτε ομάδας πληθυσμών θα υποφέρουν στην ξαφνική έκθεση της κακοκαιρίας εν πλω αλλά οι περισσότεροι θα ανακτήσουν μετά από την συνεχή έκθεση δύο ή τριών ημερών σε κακοκαιρία. Μόνο ένα πολύ μικρό ποσοστό, λιγότερο από πέντε τοις εκατό του γενικού πληθυσμού υπόκεινται εντούτοις σε χρόνια επίδραση στη θαλασσινή ναυτία.
Σύμφωνα λοιπόν με την προηγούμενη εμπειρία σου υπό φυσιολογικές συνθήκες, αφού δεν είχες ποτέ σου πρόβλημα με ταξίδια του αυτοκινήτου, του τραίνου, της ταλάντευσης των ανελκυστήρων ή άλλων μορφών ασθένειας που προκαλούνται από την κίνηση πολύ σύντομα θα βελτιωθείς και θα συνηθίσεις τις συνθήκες της ζωής του πλοίου. Γι’ αυτό λοιπόν να μην ανησυχείς γιατί η ίδια η ανησυχία επηρεάζει με την σειρά της το χρόνο ανάκτησης από την ναυτία.»
Την τέταρτη ημέρα ένας πρωινός νοτιοανατολικός εκτυφλωτικός Ήλιος έλουζε το πλοίο, τα σύννεφα της προηγουμένης ημέρας είχαν χαθεί τα είχε παρασύρει ο άνεμος, ο καιρός ήταν θαυμάσιος, μια αίσθηση αρμονικής γαλήνης απλώνονταν στον ανοικτό μεγάλο ωκεανό εμπρός μας, με μικρά λευκά κύματα που χόρευαν σιωπηλά στην λαμπερή γαλάζια επιφάνεια γύρω μας.
Τον βρήκα καθισμένο στην πίντα [δέστρα] της πρύμνης, δυσκολευόταν ακόμη.
Εξαντλημένος, τσακισμένος και ταλαιπωρημένος από την ξαγρύπνια ένοιωθε την δροσερή αύρα της θάλασσας να του προκαλεί ρίγος, η επήρεια της ναυτίας εξακολουθούσε να είναι ζωγραφισμένη στο πρόσωπο του.
Με το πέρασμα του χρόνου η κατάσταση του βελτιώθηκε θεαματικά. Κάθε ημέρα που περνούσε γινόταν πιο δυνατός, ανακτούσε την αυτοπεποίθηση του, συνήθως βοηθούσε τον δεύτερο μηχανικό στην καθημερινή συντήρηση των μηχανημάτων. Είχε λάβει την οριστική και αμετάκλητη απόφαση, θα ακολουθούσε καριέρα στη θάλασσα και οι προτεραιότητες του θα επικεντρώνονταν στη διαχείριση να γίνει εξελίξιμος και αποτελεσματικός μηχανικός. Αφιέρωνε πολύ χρόνο στις μελέτες του και έδειχνε ιδιαίτερο πάθος να αφομοιώσει τις γνώσεις από τη βιβλιογραφία και τα εγχειρίδια λειτουργίας των μηχανημάτων του πλοίου.
Αυτό το συστηματικό ενδιαφέρον του για μάθηση μου προσέφερε γόνιμο έδαφος να διευρύνω το εύρος των παραινέσεων.
...... Πρέπει να νιώθεις έτοιμος να αντιμετωπίσεις τις προκλήσεις που θα παρουσιάζονται. Οι τεχνολογικές και μηχανολογικές του είδους εργασίες όπως εύκολα γίνεται αντιληπτό απαιτούν ειδικές γνώσεις ενώ θα έρχεσαι διαρκώς αντιμέτωπος με νέες τεχνολογικές προκλήσεις. Και σε κάθε περίπτωση ο πήχης θ’ ανεβαίνει όλο και πιο ψηλά. Μανιωδώς πρέπει να στοχεύεις στην επιτυχία του στόχου. Η μάθηση θα είναι εξαιρετικά επίπονη και ταυτόχρονα επιδέχεται καθημερινή βελτίωση, οι γνώσεις εξελίσσονται, μέσα από τα σημαντικά επιτεύγματα του ανθρώπου. 

Και η εξέλιξη αυτή συνεχίζει να αναπτύσσεται με εκπληκτικά πειράματα που ξεπερνούν κάθε προσδοκία, μένει να τα δούμε και στην πράξη τα αποτελέσματα που παρουσιάζουν προκειμένου να καταλήξουν σε εφαρμογή. 

Η τεχνολογική εξέλιξη φαντάζει με αέναη περιπλάνηση στην έρημο. Κάθε φορά που εξελίσσετε ένα μηχανολογικό σύστημα, από τα εργαστήρια προκύπτει μια νέα μέθοδος που συμπληρώνει η αντικαθιστά την προηγούμενη σαν ξεπερασμένη. Η διαπίστωση αυτή δεν είναι καινούργια, απλώς αυτή είναι η εξέλιξη της κοινωνίας, από τα σπήλαια με εργαλεία τους χειροπέλεκες από τον πυρόλιθο και τον χαλαζία φτάσαμε να διαθέτουμε υλικά που μας επιτρέπουν να κατασκευάζουμε γιγάντια καινοτόμα πλοία που κινούνται ελεγχόμενα από ηλεκτρονικούς μηχανισμούς και δραστηριοποιούνται σε όλες τις θάλασσες του κόσμου με απόλυτο έλεγχο. Αυτός βέβαια ο έλεγχος απαιτεί ενδελεχή καταγραφή των δεδομένων που κατανέμονται σε όλες τις επιμέρους παραμέτρους προκειμένου να εξαχθούν τα απαιτούμενα αποτελέσματα που στη συνέχεια παραλαμβάνονται από έξυπνα λογισμικά βασισμένα σε αλγορίθμους για να φτάσουν στον τελικό χρήστη. Με αποτέλεσμα χρήστες όπως εσύ και εγώ να έχουμε την ευχέρεια να τα χειριστούμε πολύ εύκολα, με ακρίβεια, σιγουριά και ασφάλεια.
Εύλογα υποθέτουμε ότι με τις σύγχρονες μεθόδους που διαθέτουμε σήμερα είμαστε πιο αποτελεσματικοί στην αντιμετώπιση οιανδήποτε λειτουργικής διαδικασίας στην εργασία μας σε σύγκριση με το παρελθόν.
Η προϋπόθεση όμως που τίθεται για να αξιοποιήσουμε όλα αυτά που θεωρητικά περιγράφονται, είναι ότι πρέπει να στηρίζουμε την διεύρυνση στις γνώσεις μας, εισπράττοντας ταυτόχρονα και τους πυλώνες της εμπειρίας που απλόχερα υπάρχει διάχυτη γύρω μας ώστε να στεκόμαστε με αξιώσεις στον ανταγωνισμό.
Παράλληλα αν και η μητρική μας γλώσσα φέρει έναν τεράστιο πλούτο νοήματος, ιστορίας και πολιτισμού, στην καθημερινότητα σου αυτό το πανίσχυρο μοναδικό ανθρώπινο μέσο επικοινωνίας θα είναι η αγγλική γλώσσα από τούδε και στο εξής, αυτό είναι νομοτελειακά δεδομένο την σημερινή εποχή της τεχνολογίας. Πρέπει να είσαι ανταγωνιστικός σε όλα τα επίπεδα, με την έννοια ότι ανταγωνισμός σημαίνει άμιλλα για να γίνεσαι καλύτερος. Φρόντισε λοιπόν να αρματώσεις το οπλοστάσιο σου ώστε να είσαι κατάλληλα εξοπλισμένος με την υποδομή που να απαντά στις πραγματικές ανάγκες και απαιτήσεις του επαγγέλματος υπό τις σημερινές συνθήκες. Αυτό σημαίνει ευχέρεια χειρισμού αυτής της γλώσσας όπως χειρίζεσαι και τη μητρική σου γλώσσα.
Αντιλαμβάνεσαι λοιπόν ότι χρειάζεται σκληρή δουλειά και δράση για να επιτύχεις αποτελέσματα. Τα θέλω και οι στόχοι σου θα έρθουν πολλές φορές σε αντιπαράθεση, ακόμη και σύγκρουση με παλιές κατεστημένες συνήθειες. Αυτό είναι το επάγγελμα μας.
«Βαπόρι που φτάνει από τα βάθη, τους παλιούς καιρούς. Βάσανα ξεφορτώνει και αναστεναγμούς.»
Λέει ένας μεγάλος μας ποιητής.
Είμαι απόλυτα πεπεισμένος ότι θα τα καταφέρεις να επιβιώσεις με αξιώσεις στο νέο σου περιβάλλον που επέλεξες. Αυτός θα είναι ο φυσικός σου χώρος που θα δραστηριοποίησε για ένα διάστημα της ζωής σου. Εάν αυτό το διάστημα είναι μεγάλο η μικρό απ’ εσένα εξαρτάται. Το γεγονός ότι σου έχει κεντρίσει το ενδιαφέρον και αναπτύσσεις δεσμό με αυτό το χώρο αποτελεί εγγύηση για την τελική επιτυχία των στόχων σου. Οι μεγάλες προκλήσεις όμως είναι εμπρός σου, οι φιλοδοξίες και οι προσδοκίες σου δεν πρέπει περιορίζονται στον ορίζοντα με τα στενά όρια της επαγγελματικής αποκατάστασης μονοδιάστατα στο πλοίο. Ατένισε μακροπρόθεσμα υψηλότερους στόχους καθώς η ζωή σου θ’ αλλάζει, με ενθουσιασμό και αφού τους διαλέξεις με προσοχή. Το μπορείς.
«Για μια στιγμή άφησε την καρδιά σου να στείλει σιωπηλά στο απέραντο σύμπαν τις απώτερες επιθυμίες και τις ευχές σου, και έχε την ελπίδα ότι κάποια στιγμή θα δεις πραγματοποιημένα κάποια από τα όνειρα σου. Χωρίς αυτό βέβαια να σημαίνει ότι σηκώνουμε τα χέρια ψηλά και περιμένουμε παθητικά τα αποτελέσματα.»
«Συν Αθηνά και χείρα κίνει», έλεγαν οι προγονοί μας, και προέρχεται από τον μύθο του Αισώπου, όπου ένας ναύτης, αντί να κολυμπήσει για να σωθεί κατά τη διάρκεια καταιγίδας, επικαλούνταν μόνο τη βοήθεια της θεάς Αθηνάς. όπως με δίδασκε ο σοφός ποιμένας παππούς μου. «Η θεϊκή βοήθεια ή η τύχη έρχεται να συνεπικουρήσει, όχι να αντικαταστήσει, τον δικό μας κόπο.» θα συμπλήρωνα εγώ.

Criminal Document

Αναμνήσεις από έναν χειμώνα... κι ένα σαββατόβραδο στην αυγή της νέας χιλιετίας.

Βγαίνοντας στα νερά του Ατλαντικού Ωκεανού, έχοντας αφήσει πίσω μας τη Μεσόγειο Θάλασσα και τα Στενά του Γιβραλτάρ, ο ουρανός και η θάλασσα άρχισαν να δείχνουν τις άγριες διαθέσεις τους.

Ήταν σαν να περνούσαμε ένα αόρατο σύνορο. Η γαλήνη της Μεσογείου έδινε τη θέση της στην αδάμαστη δύναμη του Ατλαντικού, όπου ο άνεμος βάραινε την ατμόσφαιρα, τα σύννεφα χαμήλωναν απειλητικά και η θάλασσα, ολοένα πιο ανήσυχη, προανήγγελλε ότι το ταξίδι από εκεί και πέρα δεν θα ήταν εύκολη υπόθεση. Μαύρισε ο ουρανός της περιοχής. Το βαρόμετρο πήρε τον κατήφορο και το πλοίο άρχισε να αρμενίζει σ' ένα ψηλό και κοφτό αποθάλασσο, που ερχόταν από τα βορειοδυτικά. Τα πρώτα φυσήματα του ανέμου δεν άργησαν να μετατραπούν σε βίαιες σπηλιάδες και, λίγο αργότερα, σε θύελλα μεγάλης έντασης. Η θάλασσα, πάντα υπάκουη στις προσταγές του ανέμου, άρχισε να σηκώνει κύματα μεγάλα και αφρισμένα, ολόρθα και θεόρατα, που ορμούσαν πάνω στο πλοίο με την αδάμαστη ορμή του Ατλαντικού. Προσπερνώντας το νοτιοδυτικό άκρο της Ιβηρικής Χερσονήσου και το Ακρωτήριο του Αγίου Βικεντίου από τα δεξιά μας, συνεχίζαμε με διαγώνια βόρεια πορεία προς τον λιμένα προορισμού μας στις Κάτω Χώρες. Το πλοίο σκαμπανέβαζε ολοένα και πιο έντονα πάνω στα αφρισμένα κύματα, παλεύοντας κόντρα στην ορμή της θάλασσας και στο αντιμάμαλο που δημιουργούνταν από τους ισχυρούς βορειοδυτικούς ανέμους και τις απόκρημνες, δύσβατες ακτές του ακρωτηρίου. Κάθε πρόσκρουση της πλώρης στα κύματα συνοδευόταν από έναν βαρύ μεταλλικό γδούπο, ενώ το κατάστρωμα έτρεμε κάτω από τα πόδια μας. Ο Ατλαντικός έδειχνε πλέον το σκληρό του πρόσωπο, δοκιμάζοντας ανθρώπους και πλοίο σε κάθε μίλι της πορείας μας. Σκούρα, μουντά σύννεφα είχαν σκεπάσει τον ουρανό γύρω μας. Ο άνεμος του ανοιχτού ωκεανού βρυχιόταν ασταμάτητα και η βροχή, που είχε μόλις ξεσπάσει, σφυροκοπούσε άγρια και ενοχλητικά τα φινιστρίνια του πλοίου. Ο αχός της γινόταν ένα με τον αδιάκοπο παφλασμό των κυμάτων, δημιουργώντας εκείνη τη βαθιά, μονότονη βοή που μόνο ο Ατλαντικός ξέρει να γεννά. Κι ενώ εμείς παλεύαμε με τα στοιχεία της φύσης, τα κύματα, κουβαλώντας τη βαριά ανάσα του ωκεανού, συνέχιζαν να επιτίθενται ακατάπαυστα στις βραχώδεις ακτές. Με μια υπομονή που μόνο η φύση διαθέτει, τις σμίλευαν αδιάκοπα, αιώνα τον αιώνα, χιλιετία τη χιλιετία, θυμίζοντας πως απέναντι στη δύναμη της θάλασσας ο χρόνος δεν μετριέται με ανθρώπινες ζωές, αλλά με αιώνες.

Η ώρα είχε πια περάσει. Καθόμουν μόνος στο γραφείο μου, τυλιγμένος στα δικά μου μαύρα σύννεφα, απορροφημένος στις σκέψεις μου. Τα τελευταία γεγονότα με είχαν γεμίσει λύπη και με είχαν παρασύρει σ' έναν κυκεώνα συναισθηματικών αποχρώσεων, που έθεταν σε σκληρή δοκιμασία τη λογική και την ψυχική μου ισορροπία. Έξω, η θύελλα λυσσομανούσε. Μέσα μου, μια άλλη θύελλα, αθέατη αλλά εξίσου βίαιη, είχε ήδη ξεσπάσει. Όσο ο άνεμος ούρλιαζε στα ξάρτια και τα κύματα χτυπούσαν με μανία το πλοίο, τόσο ένιωθα το ουρλιαχτό της καταιγίδας να γίνεται ένα με τις οργισμένες σκέψεις μου. Για μια στιγμή, δεν μπορούσα πια να ξεχωρίσω αν αυτό που άκουγα ήταν ο Ατλαντικός που εξαγριωνόταν ή η δική μου ψυχή που αναζητούσε διέξοδο.

Ψάχνω βαθιά στη μνήμη μου να ανακαλύψω και να σηματοδοτήσω το σημείο από όπου άρχισαν οι πραγματικά άβολες και πρωτόγνωρες εμπειρίες. Να εντοπίσω τη στιγμή που οι γνώριμες εργασιακές συνθήκες στο πλοίο άρχισαν, σχεδόν ανεπαίσθητα στην αρχή και έπειτα αμετάκλητα, να μεταμορφώνονται σε μια νέα πραγματικότητα. Μια πραγματικότητα που ελάχιστα λάμβανε υπόψη την ιδιαιτερότητα της ναυτικής ζωής και τη σκληρή καθημερινότητα της επιβίωσης μέσα σ' ένα από τα δυσκολότερα εργασιακά περιβάλλοντα που μπορεί να γνωρίσει ο άνθρωπος. «Τι ευτελισμός κι αυτός...»

Δεν επρόκειτο απλώς για ένα ακόμη δυσάρεστο περιστατικό. Ήταν η αίσθηση ότι είχε συντελεστεί μια βαθύτερη μεταβολή· ότι είχε διαρραγεί μια άγραφη σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στον άνθρωπο της θάλασσας και σε όσους αποφάσιζαν γι' αυτόν από την ασφάλεια της στεριάς. «Το κουτί της Πανδώρας είχε πια ανοίξει.»

Η ιστορία που θα σας διηγηθώ είναι αληθινή. Κι αυτό που με θλίβει περισσότερο είναι πως δεν αποτελεί τη μοναδική περίπτωση. Παρόμοια περιστατικά έχουν πολλοί να αφηγηθούν και ακόμη περισσότεροι να καταμαρτυρήσουν. Δεν μπορούσα ποτέ να φανταστώ ότι, ξεκινώντας για το τελευταίο μου μπάρκο, θα ερχόμουν αντιμέτωπος με μια πρωτοφανή κατάσταση, ικανή να θέσει υπό αμφισβήτηση την ελεύθερη άσκηση του επαγγέλματος που υπηρέτησα επί δεκαετίες. Ακόμη λιγότερο μπορούσα να διανοηθώ ότι θα αντιμετωπιζόμουν ως εργαζόμενος «σαν να τελούσα υπό διαρκή δικαστική επιτήρηση», σαν να είχε εκ των προτέρων τεθεί υπό αμφισβήτηση η επαγγελματική μου ακεραιότητα. Εκείνη τη στιγμή κατάλαβα πως δεν επρόκειτο απλώς για μια προσωπική περιπέτεια. Ήταν ένα προμήνυμα ότι κάτι βαθύτερο είχε αλλάξει στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπιζόταν πλέον ο άνθρωπος της θάλασσας. Με αντικειμενικούς όρους, η αναφορά στην τελευταία μου εργασιακή περιπέτεια δεν αποτελεί απλώς την αφήγηση μιας προσωπικής εμπειρίας. Κατά την ταπεινή μου άποψη, αναδεικνύει τις νέες συνθήκες που αναδύονται στη σύγχρονη ναυτιλία και σκιαγραφεί τα χαρακτηριστικά μιας πραγματικότητας που τείνει να διαμορφώσει την προκαθορισμένη πορεία και το κοινό μέλλον των μηχανικών στα πλοία. Εάν δεν υπάρξει έγκαιρη, ουσιαστική και διαρκής παρέμβαση από τους αρμόδιους φορείς, οι συνθήκες αυτές κινδυνεύουν να παγιωθούν τα επόμενα χρόνια, επηρεάζοντας όχι μόνο την επαγγελματική αξιοπρέπεια των μηχανικών, αλλά και την ίδια την ελκυστικότητα του ναυτικού επαγγέλματος για τις νεότερες γενιές. Αξίζει να επισημανθεί ότι όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς της ναυτιλίας διακηρύσσουν, με ιδιαίτερο ζήλο, την ανάγκη για υψηλού επιπέδου εκπαίδευση και συνεχή επιμόρφωση των ναυτικών. Η πραγματικότητα, όμως, που προσωπικά βίωσα μοιάζει να κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Αντί να ενισχύεται ουσιαστικά η γνώση και η επαγγελματική τους κατάρτιση, παρατηρείται μια διαρκής μεταφορά νέων υποχρεώσεων και ευθυνών στις πλάτες του ναυτικού, πολλές από τις οποίες υπερβαίνουν τόσο τις πραγματικές δυνατότητές του όσο και το αντικείμενο της εργασίας του. Το αποκορύφωμα αυτής της εξέλιξης είναι η σταδιακή εισαγωγή νομοθετικών ρυθμίσεων που διευρύνουν την ποινική έκθεση των ναυτικών. Έτσι, οι επικεφαλής πλοίαρχοι και μηχανικοί των πλοίων, αντί να ασκούν τα καθήκοντά τους με την αυτοπεποίθηση και την υπερηφάνεια που αρμόζει στην ευθύνη του λειτουργήματός τους, βρίσκονται συχνά να εργάζονται υπό το βάρος του φόβου και της πιθανότητας ποινικών συνεπειών. Εγκλωβίζονται ανάμεσα στις απαιτήσεις των πολυεθνικών ναυτιλιακών εταιρειών, στις πιέσεις των λιμενικών και άλλων αρχών των κρατών που επισκέπτονται και στις ολοένα αυξανόμενες κανονιστικές υποχρεώσεις, χωρίς να διαθέτουν πάντοτε τα μέσα ή την ουσιαστική υποστήριξη για να ανταποκριθούν σε αυτές.

Είμαι από εκείνους που πιστεύουν ότι η κατάσταση έχει πλέον φτάσει σε μια κρίσιμη καμπή. Εισερχόμαστε σε μια εποχή κατά την οποία η ναυτιλία, όπως και η κοινωνία συνολικά, μεταβάλλεται με ταχύτητα, δημιουργώντας νέες απαιτήσεις αλλά και νέες μορφές πίεσης για όσους εργάζονται στα πλοία. Κατά την άποψή μου, δύσκολα συναντά κανείς σε άλλους επαγγελματικούς χώρους μια τόσο εκτεταμένη μεταφορά ποινικών και προσωπικών ευθυνών στα επιχειρησιακά στελέχη όσο αυτή που παρατηρείται σήμερα στη ναυτιλία. Ο πλοίαρχος και ο μηχανικός δεν καλούνται πλέον μόνο να ασκήσουν το επάγγελμά τους με τεχνική επάρκεια και επαγγελματισμό· συχνά αισθάνονται ότι βρίσκονται υπό διαρκή έλεγχο από ένα πλέγμα κανονισμών, ελεγκτικών μηχανισμών και διοικητικών αρχών. Η πραγματικότητα αυτή δημιουργεί την αίσθηση ότι τα στελέχη των πλοίων αντιμετωπίζονται εκ προοιμίου ως πρόσωπα υψηλού κινδύνου, σαν να πρέπει διαρκώς να αποδεικνύουν ότι ενεργούν σύννομα, αντί να θεωρείται αυτονόητη η επαγγελματική τους ευσυνειδησία. Ένα τέτοιο κλίμα δεν ενισχύει μόνο τον φόβο της προσωπικής ευθύνης· επηρεάζει και τον τρόπο με τον οποίο οι νέοι άνθρωποι αντιλαμβάνονται το ναυτικό επάγγελμα και το αν θα επιλέξουν να το ακολουθήσουν.

Και οι λόγοι της ανησυχίας μου δεν σταματούν εδώ. Εκτιμώ ότι οι εξελίξεις αυτές θα έχουν αναπόφευκτα αρνητικό αντίκτυπο στην προσέλκυση νέων στελεχών στο ναυτικό επάγγελμα. Όταν οι ευθύνες πολλαπλασιάζονται, η επαγγελματική ανασφάλεια εντείνεται και η προσωπική έκθεση αυξάνεται, είναι εύλογο οι νέοι να αντιμετωπίζουν με δισταγμό την επιλογή μιας σταδιοδρομίας στη θάλασσα. Πιστεύω ότι αυτή αποτελεί μία από τις βασικές αιτίες για τις οποίες το μέλλον της επάνδρωσης της ελληνικής εμπορικής ναυτιλίας με Έλληνες αξιωματικούς και μηχανικούς διαγράφεται δυσοίωνο. Εάν η σημερινή πορεία δεν αναστραφεί με ουσιαστικές παρεμβάσεις, η συνεχής συρρίκνωση του ελληνικού ναυτικού δυναμικού θα επιταχυνθεί, με σοβαρές συνέπειες για τη ναυτική παράδοση, την τεχνογνωσία και τη διεθνή παρουσία της χώρας μας στη ναυτιλία. Δεν είναι υπερβολή να πω ότι, υπό αυτές τις συνθήκες, ο Έλληνας ναυτικός κινδυνεύει να καταστεί μια ολοένα και πιο σπάνια παρουσία στα πλοία του ελληνόκτητου στόλου.

Όλα ξεκίνησαν τη στιγμή που η αξιότιμη σύνδεσμος του γραφείου με το πλοίο, μια ευγενική γυναικεία παρουσία με φωτεινό βλέμμα και ένα διακριτικό, συμπαθητικό χαμόγελο, μου παρέδωσε ιδιοχείρως ένα εγχειρίδιο. Στο εξώφυλλό του αναγραφόταν ο αριθμός του δικογράφου ΧΧΧ, που αφορούσε απόφαση του Περιφερειακού Δικαστηρίου της Πολιτείας XXXXXXXXXX των Ηνωμένων Πολιτειών.

«Διαβάστε το προσεκτικά πριν αναχωρήσετε», μου είπε με ευγένεια.

Το πήρα στα χέρια μου χωρίς να μπορώ να φανταστώ ότι εκείνες οι σελίδες δεν περιείχαν απλώς μια ακόμη υπηρεσιακή ενημέρωση. Ήταν η πρώτη πράξη μιας πρωτόγνωρης εμπειρίας, που θα σημάδευε το τελευταίο μου μπάρκο ως παραλαμβάνων την επιστασία του μηχανοστασίου σε πλοίο της εταιρείας.

Εκείνη τη στιγμή αγνοούσα ότι ένα απλό υπηρεσιακό έγγραφο θα άνοιγε τον δρόμο για μια περιπέτεια που θα με ανάγκαζε να επαναπροσδιορίσω όσα θεωρούσα μέχρι τότε αυτονόητα για την άσκηση του ναυτικού επαγγέλματος.

«Άλλη μία αμερικανική δικαστική απόφαση», σκέφτηκα αρχικά, πιστεύοντας πως επρόκειτο για μία ακόμη τυπική υπηρεσιακή ενημέρωση. Άρχισα να ξεφυλλίζω το έγγραφο χωρίς ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Όσο όμως προχωρούσα στην ανάγνωσή του, τόσο μεγάλωνε η έκπληξή μου. Δεν επρόκειτο για μια συνηθισμένη δικαστική απόφαση. Οι όροι που επέβαλλε ήταν εξαιρετικά αυστηροί για τα δεδομένα του παγκόσμιου εμπορίου και της διεθνούς ναυτιλίας. Ουσιαστικά, τα πλοία της εταιρείας και, κατ' επέκταση, τα πληρώματα τους, ετίθεντο υπό καθεστώς διαρκούς επιτήρησης. Η προσέγγιση σε λιμένες των Ηνωμένων Πολιτειών θα ήταν πλέον δυνατή μόνο κατόπιν νέας δικαστικής έγκρισης, εφόσον το αρμόδιο δικαστήριο έκρινε ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις που το ίδιο είχε θέσει.

Καθώς διάβαζα τις σελίδες εκείνου του εγγράφου, δεν μπορούσα να αποφύγω έναν προβληματισμό. Αναρωτιόμουν κατά πόσο μια τέτοια δικαστική αντίληψη ανταποκρινόταν πραγματικά στις ανάγκες της διεθνούς ναυτιλίας ή αν εξέφραζε μια ευρύτερη πεποίθηση ότι η αμερικανική έννομη τάξη οφείλει να καθορίζει, πέρα από τα σύνορά της, τους κανόνες με τους οποίους πρέπει να λειτουργεί ο υπόλοιπος κόσμος.

Φθάνοντας στο πλοίο και αναλαμβάνοντας την επιστασία του μηχανοστασίου, η έκπληξή μου έγινε ακόμη μεγαλύτερη. Πολύ γρήγορα διαπίστωσα ότι δεν ήμουν προετοιμασμένος γι' αυτό που επρόκειτο να αντιμετωπίσω. Ποτέ δεν θα μπορούσα να φανταστώ ότι κρίσιμες λειτουργικές διαδικασίες, που αφορούσαν την ασφαλή και αποτελεσματική διαχείριση του μηχανοστασίου, θα ρυθμίζονταν από ένα πλήθος εγγράφων και οδηγιών, διατυπωμένων με μια φιλοσοφία συνεχούς επιτήρησης και καχυποψίας απέναντι σε εκείνους που καλούνταν να τα εφαρμόσουν. «Τι προοπτική κι αυτή...», σκέφτηκα.

Μέσα μου άρχισε μια σιωπηλή σύγκρουση. Από τη μία στεκόταν η επαγγελματική μου υπερηφάνεια, που αντιδρούσε σε αυτή τη νέα πραγματικότητα. Από την άλλη, η ανάγκη να εργαστώ, γιατί είχα ανάγκη τον μισθό και δεν μου περίσσευε η πολυτέλεια της άρνησης. Νικητής αναδείχθηκε η ανάγκη. Όμως η απόφαση αυτή δεν μου άφησε καμία αίσθηση δικαίωσης. Αντίθετα, μου προκάλεσε ένα βαθύ αίσθημα προσωπικής ταπείνωσης, σαν να είχα αναγκαστεί να συμβιβαστώ με κάτι που ερχόταν σε σύγκρουση με όσα πίστευα για την αξιοπρέπεια του επαγγέλματός μου.

Αυτή η εσωτερική αντιπαράθεση δεν είναι ποτέ ευχάριστη. Είναι από εκείνες τις στιγμές που δυσκολεύεσαι να απαντήσεις ακόμη και στο απλό ερώτημα «τι φταίει;». Δεν υπάρχει πάντοτε ένας συγκεκριμένος υπαίτιος· υπάρχει όμως ένα βαθύ αίσθημα ότι κάτι μέσα σου έχει μετακινηθεί. Η τελευταία εκείνη σύγκρουση άφησε το αποτύπωμά της, αφήνοντας πίσω της απόνερα που για πολύ καιρό συνέχισαν να ταράζουν τη σκέψη και τη συνείδησή μου. Σαν να μην έφτανε αυτό, κουβαλούσαμε ακόμη νωπές τις μνήμες μιας άλλης τραυματικής εμπειρίας. Είχαμε μόλις αφήσει πίσω μας πραγματικά γεγονότα, από εκείνα που οι περισσότεροι άνθρωποι παρακολουθούν από την ασφάλεια του καναπέ τους στα βραδινά δελτία ειδήσεων. Για εμάς, όμως, δεν ήταν εικόνες μιας τηλεοπτικής πραγματικότητας· ήταν η δική μας πραγματικότητα. Οι Σομαλοί πειρατές εξακολουθούσαν να λυμαίνονται τον Ινδικό Ωκεανό και η απειλή τους αποτελούσε καθημερινό στοιχείο της ζωής κάθε πληρώματος που διέσχιζε εκείνα τα νερά.

Μόλις είκοσι ναυτικά μίλια μπροστά μας σημειώθηκε πειρατική επίθεση εναντίον ενός προπορευόμενου πλοίου μεταφοράς χημικών φορτίων. Το γεγονός έγινε ακόμη πιο ανησυχητικό αν αναλογιστεί κανείς ότι είχαν περάσει λιγότερες από τρεις ώρες από τη στιγμή που το κινεζικό πολεμικό πλοίο, το οποίο συνόδευε τη νηοπομπή (convoy), είχε αποχωρήσει, θεωρώντας πως είχαμε πλέον εισέλθει στην –υποτίθεται– ασφαλή περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας. Η πραγματικότητα αποδείχθηκε εντελώς διαφορετική. Η αίσθηση ασφάλειας διαλύθηκε μέσα σε λίγα λεπτά, υπενθυμίζοντάς μας ότι, σ' εκείνα τα νερά, ο κίνδυνος δεν σταματούσε εκεί όπου τελείωνε η στρατιωτική συνοδεία.

Η συνέχεια αποδείχθηκε ακόμη πιο αποκαλυπτική. Με τον διάπλου της Διώρυγας του Σουέζ επιβιβάστηκε στο πλοίο διαπιστευμένος δικαστικός επιθεωρητής, επιφορτισμένος με την εξακρίβωση της συμμόρφωσης του πλοίου προς τους όρους που είχαν επιβληθεί με την απόφαση του αμερικανικού δικαστηρίου. Εκείνη τη στιγμή συνειδητοποίησα ότι όσα είχα διαβάσει λίγες ημέρες νωρίτερα δεν αποτελούσαν μια τυπική νομική διαδικασία. Η δικαστική απόφαση είχε πλέον αποκτήσει υπόσταση μέσα στην καθημερινή λειτουργία του πλοίου. Δεν παρέμενε ένα έγγραφο κλεισμένο σε κάποιον φάκελο του γραφείου· ήταν παρούσα, επιβλέποντας και επηρεάζοντας τον τρόπο με τον οποίο ασκούσαμε τα καθήκοντά μας.

Με βλέμμα ψυχρό, εξεταστικό και με την επιμέλεια μικροβιολόγου, άρχισε να μελετά τα έγγραφα. Σελίδα τη σελίδα, παράγραφο την παράγραφο, λέξη προς λέξη. Καμία λεπτομέρεια δεν έμενε απαρατήρητη.

Η εικόνα μου έφερε στον νου τις σκηνές ανάκρισης από τα αστυνομικά μυθιστορήματα. «Μόνο η λάμπα του ανακριτή λείπει...», μουρμούρισα σχεδόν ανεπαίσθητα.

Δεν μπορούσα να αποφύγω την αίσθηση ότι, σύμφωνα με αυτή τη νέα αντίληψη, ο Πρώτος Μηχανικός δεν αντιμετωπιζόταν πρωτίστως ως υπεύθυνος για την ασφαλή λειτουργία του πλοίου, αλλά ως πρόσωπο του οποίου κάθε ενέργεια όφειλε να ελεγχθεί εξαντλητικά, μέχρι να διαπιστωθεί αν υπήρχε κάποιο σφάλμα ή παράλειψη.

«Όλοι οι επιθεωρητές στα λιμάνια βασίζονται στην παρατήρηση των πιο μικρών λεπτομερειών των καταγραφών», μου εξήγησε με απόλυτη φυσικότητα.

Η επόμενη ημέρα ήταν αφιερωμένη στην επιθεώρηση των μηχανημάτων και των εγκαταστάσεων του μηχανοστασίου. Ελέγχθηκε η λειτουργική κατάσταση, η ορθή συντήρηση και η ασφαλής απόδοση κάθε συστήματος, σύμφωνα με τις προδιαγραφές των κατασκευαστών, τους διεθνείς κανονισμούς και τις απαιτήσεις που είχαν τεθεί στο πλαίσιο της δικαστικής απόφασης. Η διαδικασία εξελίχθηκε με τυπικό τρόπο, χωρίς παρατηρήσεις ή δυσάρεστες εκπλήξεις. Ήταν, όμως, εξαντλητικά λεπτομερής. Παρ' όλα αυτά, κινήθηκε εντός του πλαισίου που ορίζουν οι διεθνείς κανονισμοί για την ασφάλεια της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα και την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Με την εμπειρία που είχα αποκτήσει όλα εκείνα τα χρόνια, τολμώ να πω ότι το ενδεχόμενο να παρουσιαστεί εκείνη τη στιγμή κάποιο σοβαρό λειτουργικό πρόβλημα στα μηχανήματα ήταν εξαιρετικά μικρό. Το πλοίο ήταν καλά συντηρημένο, οι διαδικασίες τηρούνταν με συνέπεια και το μηχανοστάσιο λειτουργούσε όπως όφειλε.

Σημείωση: Στο τελευταίο μας ταξίδι το πλήρωμα βίωσε μία από τις δυσκολότερες περιόδους διαβίωσης που έχω γνωρίσει στη θάλασσα. Για μία ολόκληρη εβδομάδα το πλοίο βρέθηκε στο έλεος των θυελλωδών ανέμων του εποχιακού μουσώνα του Ινδικού Ωκεανού. Οι συνθήκες ήταν εξαιρετικά δυσμενείς, επηρεάζοντας όχι μόνο την καθημερινή ζωή του πληρώματος αλλά και κάθε πτυχή της εργασίας πάνω στο πλοίο. Κατά την άποψή μου, αυτή η παράμετρος έχει υποτιμηθεί σημαντικά στη σύγχρονη προσέγγιση των κανονισμών και των διαδικασιών. Πολλές αποφάσεις φαίνεται να λαμβάνονται με βάση ένα θεωρητικό ή διοικητικό πρότυπο εργασίας, χωρίς να συνεκτιμάται επαρκώς η πραγματικότητα ενός πλοίου που βρίσκεται επί ημέρες αντιμέτωπο με ακραίες καιρικές συνθήκες.

Οι νομοθέτες, οι ρυθμιστικές αρχές και αρκετά από τα στελέχη που διαμορφώνουν τις σχετικές πολιτικές εργάζονται σε ένα περιβάλλον όπου οι συνθήκες είναι προβλέψιμες και ελεγχόμενες. Στη θάλασσα, όμως, η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Το πλοίο αποτελεί έναν δυναμικό χώρο εργασίας, όπου ο καιρός, η κατάσταση της θάλασσας και οι επιχειρησιακές απαιτήσεις μεταβάλλονται συνεχώς και συχνά απρόβλεπτα. Εδώ γεννάται ένα εύλογο ερώτημα: είναι δυνατόν να σχεδιάζονται και να εφαρμόζονται οι ίδιες εργασιακές απαιτήσεις σαν να επικρατούν πάντοτε οι συνθήκες ενός γραφείου; Κατά την άποψή μου, η απάντηση είναι αρνητική. Η πλήρης εξομοίωση των δύο περιβαλλόντων δεν είναι εφικτή. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι σύγχρονοι κανονισμοί δεν έχουν αξία ούτε ότι η πρόοδος πρέπει να ανακοπεί. Σημαίνει όμως ότι ο σχεδιασμός τους οφείλει να ενσωματώνει μεγαλύτερη ευελιξία και να προβλέπει τις ιδιαιτερότητες της εργασίας στη θάλασσα. Η ασφάλεια, η συμμόρφωση και η προστασία του περιβάλλοντος υπηρετούνται αποτελεσματικότερα όταν οι κανόνες ανταποκρίνονται στις πραγματικές συνθήκες υπό τις οποίες καλούνται να εφαρμοστούν.

Τα αποτελέσματα μιας ουσιαστικής αμφίδρομης συνεργασίας πρέπει να βασίζονται στη σύνδεση και στη συμπληρωματικότητα των δύο πλευρών και όχι σε μια σχέση ανταγωνισμού. Είναι προφανές ότι τα κοινά ζητήματα που τους ενώνουν είναι πολύ περισσότερα και πολύ σημαντικότερα από εκείνα στα οποία ενδέχεται να υπάρχουν διαφορετικές απόψεις ή επιμέρους διαφωνίες. Η πραγματική πρόοδος μπορεί να επιτευχθεί μόνο όταν η εμπειρία της θάλασσας και η γνώση της στεριάς λειτουργούν συμπληρωματικά. Όταν ο σχεδιασμός λαμβάνει υπόψη την πραγματικότητα της καθημερινής εργασίας στο πλοίο και, αντίστοιχα, όταν τα στελέχη της θάλασσας κατανοούν την ανάγκη για σύγχρονες διαδικασίες και κανονιστικά πλαίσια. Μόνο μέσα από αυτή τη σχέση αμοιβαίου σεβασμού μπορεί να διαμορφωθεί ένα ασφαλέστερο και αποτελεσματικότερο μέλλον για τη ναυτιλία.

Η αυλαία της επιθεώρησης έπεσε με αίσιο τέλος και ο επιθεωρητής αναχώρησε από το πλοίο.

Λαμβάνοντας υπόψη τη σκληρή πραγματικότητα των γεγονότων, θα ήθελα, προτάσσοντας την επαγγελματική μου συνείδηση, να δηλώσω τον σεβασμό και την εκτίμησή μου προς την εταιρεία που μου πρόσφερε εργασία σε μια περίοδο που τη χρειαζόμουν. Αναγνωρίζω πλήρως τις άοκνες προσπάθειες, τις δυσκολίες και το υψηλό προσωπικό τίμημα που πολλές φορές καταβάλλουν οι άνθρωποί της, ιδιαίτερα όταν καλούνται να αντιμετωπίσουν καταστάσεις στις οποίες βρέθηκαν στο επίκεντρο μιας εξαιρετικά δύσκολης συγκυρίας. Κατανοώ επίσης το μεγάλο λειτουργικό κόστος που απαιτείται προκειμένου να διατηρούνται υψηλά επίπεδα ποιότητας στις παρεχόμενες υπηρεσίες, με πρωταρχική μέριμνα την ασφάλεια των πλοίων, των ανθρώπων και την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Με τις μικρές δυνάμεις που διαθέτω, αισθάνομαι αλληλέγγυος σε αυτή την προσπάθεια και σέβομαι τον αγώνα όλων εκείνων που εργάζονται προς αυτή την κατεύθυνση. Εκείνο όμως που εξακολουθεί να με προβληματίζει και να με εξεγείρει είναι η τάση ενός ευρύτερου θεσμικού πλαισίου να αντιμετωπίζει τον ναυτικό επαγγελματία πρωτίστως ως πιθανό υπόλογο και όχι ως υπεύθυνο συνεργάτη. Η μετατόπιση ολοένα περισσότερων ευθυνών προς το πλοίο και τους ανθρώπους που εργάζονται σε αυτό δημιουργεί μια ανισορροπία, ιδιαίτερα όταν δεν συνοδεύεται από ένα ουσιαστικό πλαίσιο προστασίας τόσο για το πλοίο όσο και για τα πληρώματα απέναντι σε πιθανές αυθαιρεσίες ή υπερβολές κατά την εφαρμογή των κανόνων από τοπικές αρχές σε διάφορους λιμένες του κόσμου.

Η ασφάλεια στη θάλασσα δεν μπορεί να οικοδομηθεί πάνω στον φόβο και στην αμφισβήτηση εκείνων που έχουν την ευθύνη να την υπηρετήσουν. Χρειάζεται ισορροπία ανάμεσα στην ευθύνη, την εκπαίδευση, την υποστήριξη και τον σεβασμό προς τον άνθρωπο που βρίσκεται πάνω στο πλοίο.

Σαν στρείδια έχουν κολλήσει πάνω σε ορισμένους μηχανισμούς οι παλιές νοοτροπίες, εκείνες που αναζητούν ίδιο όφελος μέσα από ένα σύστημα ελέγχων και κυρώσεων, το οποίο συχνά παρουσιάζεται αποκλειστικά με το πρόσχημα της προστασίας του περιβάλλοντος. Η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος αποτελεί αναμφισβήτητα ύψιστη προτεραιότητα. Όμως, όταν οι κανονισμοί εφαρμόζονται χωρίς μέτρο, χωρίς κατανόηση των πραγματικών συνθηκών λειτουργίας ενός πλοίου και χωρίς διάκριση ανάμεσα στην αμέλεια και στο αναπόφευκτο λειτουργικό περιστατικό, υπάρχει ο κίνδυνος η προσπάθεια προστασίας να μετατραπεί σε ένα δυσανάλογο σύστημα επιβολής κυρώσεων.

Δεν θα ήταν υπερβολή να υποστηρίξει κανείς ότι, αν αυτή η τάση συνεχιστεί χωρίς ισορροπία, τα πρόστιμα και οι οικονομικές επιβαρύνσεις θα μπορούσαν να αποκτήσουν τέτοια έκταση ώστε να αποτελούν σημαντική πηγή εσόδων για δημόσιους φορείς, ακόμη και σε ανεπτυγμένες οικονομίες.

Η αντίφαση γίνεται εμφανής όταν ο ναυτικός κόσμος παρατηρεί γύρω του μεγάλες βιομηχανικές εγκαταστάσεις, διυλιστήρια και ενεργειακές μονάδες με τεράστιο περιβαλλοντικό αποτύπωμα, ενώ την ίδια στιγμή ένα παροδικό και τεχνικά αιτιολογημένο φαινόμενο από τη λειτουργία ενός βοηθητικού μηχανήματος σε ένα πλοίο μπορεί να οδηγήσει σε αυστηρές κυρώσεις και μακρές διαδικασίες ελέγχου.

Παράλληλα, σε ορισμένες περιοχές του κόσμου, η εφαρμογή των κανονισμών δεν συνοδεύεται πάντοτε από την απαιτούμενη διαφάνεια και ομοιομορφία. Οι ναυτικοί και τα πληρώματα συχνά αισθάνονται ότι βρίσκονται εκτεθειμένοι σε πιέσεις, υπερβολικές απαιτήσεις ή πρακτικές που ξεπερνούν το πνεύμα των διεθνών κανόνων. Η πραγματική πρόκληση δεν είναι η κατάργηση των ελέγχων ούτε η υποβάθμιση της περιβαλλοντικής προστασίας. Είναι η δημιουργία ενός συστήματος δίκαιου, διαφανούς και ισορροπημένου, όπου η ευθύνη θα συνοδεύεται από αντικειμενική αξιολόγηση και σεβασμό προς εκείνους που καλούνται καθημερινά να εφαρμόσουν τους κανόνες μέσα στις δύσκολες συνθήκες της θάλασσας. Άραγε πού οδηγεί αυτή η συνεχής κλιμάκωση; Δεν θα έπρεπε όλοι μας να προβληματιστούμε από μια προσέγγιση που, αντί να προσφέρει ουσιαστικές λύσεις, συχνά δημιουργεί νέα αδιέξοδα;

Με ανησυχούν βαθιά αυτές οι υπερβολές, αυτά τα σύγχρονα «Gestapo crabs» —όπως τα αντιλαμβάνομαι μέσα από την εμπειρία μου— που κινδυνεύουμε να κληροδοτήσουμε στις επόμενες γενιές. Όταν η λογική του ελέγχου υπερισχύει της λογικής της συνεργασίας, υπάρχει ο κίνδυνος να δημιουργούνται μηχανισμοί που θυμίζουν δυστοπικές κοινωνίες, όπου ο φόβος της τιμωρίας γίνεται ισχυρότερος από την ουσιαστική κατανόηση και αντιμετώπιση των προβλημάτων. Κατά συνέπεια, γεννάται ο προβληματισμός αν το διεθνές ναυτικό δίκαιο, σε ορισμένες περιπτώσεις, κινδυνεύει να μετατοπιστεί από το πνεύμα της πρόληψης και της ασφάλειας προς μια υπέρμετρη ποινικοποίηση του πλοίου και του ναυτικού επαγγέλματος. Η ευθύνη μεταφέρεται συχνά σε μεγάλο βαθμό στους ανθρώπους που βρίσκονται πάνω στο πλοίο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο ίδιος ο ναυτικός κόσμος δεν έχει υποχρέωση να συμμετέχει ενεργά στην προσπάθεια περιορισμού της ρύπανσης και προστασίας του πλανήτη. Δεν ζητώ ανευθυνότητα ούτε απουσία λογοδοσίας όταν προκύπτουν σοβαρά ζητήματα. Η ασφάλεια απαιτεί ευθύνη. Όμως, όταν τίθεται το ερώτημα ποιος ευθύνεται πραγματικά για τις αδυναμίες ενός συστήματος, συχνά παρατηρούμε ένα φαινόμενο αλληλομετάθεσης ευθυνών. Κανείς δεν σηκώνει εύκολα το χέρι του· όλοι δείχνουν προς κάποια άλλη κατεύθυνση. Για να είναι αποτελεσματικό, λειτουργικό και ταυτόχρονα δίκαιο κάθε σύγχρονο νομοθέτημα, θα πρέπει να ενσωματώνει μηχανισμούς που λαμβάνουν σοβαρά υπόψη την πραγματική ζωή και εργασία στο πλοίο. Οι άνθρωποι που υπηρετούν στη θάλασσα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να ενημερώνονται, να εκπαιδεύονται και να προσαρμόζονται στις αλλαγές που συντελούνται, όχι να βρίσκονται διαρκώς αντιμέτωποι με νέες απαιτήσεις χωρίς την απαραίτητη υποστήριξη. Ένα ιδιαίτερα σημαντικό ζήτημα είναι ότι τόσο πολλά λιμάνια όσο και αρκετά πλοία εξακολουθούν να διαθέτουν ανεπαρκείς ή παρωχημένες υποδομές για τη διαχείριση καταλοίπων και την ουσιαστική προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Οι επενδύσεις σε αυτόν τον τομέα παραμένουν για χρόνια κατώτερες των πραγματικών αναγκών.

Η προστασία του περιβάλλοντος δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στην επιβολή κυρώσεων προς τον τελευταίο κρίκο της αλυσίδας. Απαιτεί επενδύσεις, σύγχρονες υποδομές, εκπαίδευση και μια κοινή ευθύνη που να ξεκινά από τη λήψη των αποφάσεων και να φτάνει μέχρι την καθημερινή πράξη πάνω στο πλοίο. Είναι χαρακτηριστικό, όμως, ότι οι επενδύσεις της ναυτιλιακής βιομηχανίας σε νέες γενιές καυσίμων, σε καινοτόμα υλικά και σε μηχανές φιλικότερες προς το περιβάλλον, με μειωμένη κατανάλωση ενέργειας και περιορισμένες εκπομπές, εξακολουθούν σε μεγάλο βαθμό να παραμένουν περισσότερο μια προσδοκία για το μέλλον παρά μια ευρεία εφαρμοσμένη πραγματικότητα. Και αυτό είναι ίσως το στοιχείο που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία. Η ανθρωπότητα οφείλει να αναζητήσει νέα τεχνολογικά εργαλεία, κοιτάζοντας με αισιοδοξία το μέλλον, αλλά ταυτόχρονα αναγνωρίζοντας ότι το παραδοσιακό μοντέλο βιομηχανικής ανάπτυξης, όπως το γνωρίσαμε μέχρι σήμερα, πλησιάζει στα όριά του. Από τεχνολογική και περιβαλλοντική άποψη, είναι πιθανό ένας κύκλος που βασίστηκε στην εκτεταμένη χρήση συμβατικών μορφών ενέργειας να ολοκληρώνεται και να απαιτείται μια νέα εποχή καινοτομίας. Οι επενδύσεις σε προγράμματα έρευνας και ανάπτυξης για την εξεύρεση καθαρότερων πηγών ενέργειας, ικανών να εξασφαλίσουν ένα βιώσιμο ενεργειακό μέλλον για τις επόμενες γενιές, πρέπει να ενισχυθούν αποφασιστικά και να αποκτήσουν στρατηγική προτεραιότητα. Εν κατακλείδι, το ζήτημα της φιλικής προς το περιβάλλον ενέργειας οφείλει να παραμένει σταθερά ψηλά στην πολιτική ατζέντα τόσο κάθε χώρας ξεχωριστά όσο και της διεθνούς κοινότητας συνολικά, με τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών να έχει καθοριστικό ρόλο στον συντονισμό μιας παγκόσμιας προσπάθειας.

Και τέλος, ένα ακόμη σοβαρό ζήτημα αφορά τη λειτουργία των παγιωμένων ελεγκτικών μηχανισμών. Σε αρκετές περιπτώσεις δημιουργείται η εντύπωση ότι η κύρια αποτελεσματικότητά τους εξαντλείται στην επιβολή και είσπραξη προστίμων, αντί να επικεντρώνεται στην πρόληψη, στην εκπαίδευση και στη διαμόρφωση μιας πραγματικής κουλτούρας ασφάλειας. Η ευαισθησία ενός συστήματος ελέγχου δεν μπορεί να αποδεικνύεται μόνο από το ύψος των οικονομικών κυρώσεων που επιβάλλει. Όταν η διαδικασία περιορίζεται στην τιμωρία χωρίς να αντιμετωπίζει τις βαθύτερες αιτίες των προβλημάτων, τότε κινδυνεύει να μετατραπεί σε μια μηχανιστική και τελικά αναποτελεσματική πρακτική. Η προστασία της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα και του θαλάσσιου περιβάλλοντος απαιτεί περισσότερα από την καταγραφή παραβάσεων και την επιβολή ποινών. Απαιτεί συνεργασία, τεχνική κατανόηση, υποστήριξη των ανθρώπων που εφαρμόζουν τους κανόνες και ένα σύστημα που θα επιδιώκει πρωτίστως τη βελτίωση και όχι απλώς την καταστολή.

Οι δυνατότητες του Έλληνα ναυτικού να αναδεικνύει με τόλμη και συνέπεια τις ανεξάντλητες επαγγελματικές του ικανότητες, καθοδηγούμενος από ένα μοναδικό ιστορικό πλεονέκτημα —τη συσσωρευμένη ναυτική γνώση και εμπειρία χιλιάδων ετών— αποτελούν ένα κεφάλαιο ανεκτίμητης αξίας για τη σημερινή Ελλάδα. Αυτό το κεφάλαιο δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο. Χρειάζεται φροντίδα, στήριξη και ουσιαστική επένδυση από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, ώστε να εξασφαλιστεί η συνεχής ανανέωση, η ποιοτική εξέλιξη και η βιώσιμη παρουσία του Έλληνα ναυτικού στο διεθνές ναυτιλιακό περιβάλλον. Η Ελλάδα δεν διαθέτει την πολυτέλεια να αγνοήσει τη ναυτιλιακή της βιομηχανία. Η ναυτιλία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της οικονομικής της δραστηριότητας και η διατήρηση της δυναμικής της προϋποθέτει ανθρώπινο δυναμικό με γνώση, εμπειρία και επαγγελματική επάρκεια. Εάν θέλουμε να συνεχιστεί απρόσκοπτα η συνεισφορά της ναυτιλίας στην εθνική οικονομία, πρέπει να εξασφαλίσουμε παράλληλα την ανανέωση των ανθρώπων που τη στελεχώνουν. Οι νέες γενιές ναυτικών δεν θα εμφανιστούν αυτόματα· χρειάζονται κίνητρα, εκπαίδευση, προοπτική και ένα επαγγελματικό περιβάλλον που θα τους κάνει να επιλέξουν τη θάλασσα όχι ως ανάγκη, αλλά ως συνειδητή και υπερήφανη σταδιοδρομία. Η πραγματική πρόκληση για το μέλλον δεν είναι μόνο να διατηρήσουμε έναν ισχυρό ελληνόκτητο στόλο, αλλά να διασφαλίσουμε ότι θα υπάρχει το ανθρώπινο δυναμικό που θα μπορεί να τον υπηρετήσει με την ίδια ποιότητα, ευθύνη και ναυτοσύνη που χαρακτήρισε τις προηγούμενες γενιές. Αυτό σημαίνει ότι το βασικό συστατικό της επιτυχίας βρίσκεται στην ικανότητά μας να κατανοήσουμε πραγματικά τις ελπίδες, τις αγωνίες και τους αγώνες των ναυτικών μας. Να μπορέσουμε να σταθούμε δίπλα τους, ώστε να αισθάνονται ότι η κοινωνία, η πολιτεία και η ναυτιλιακή κοινότητα αναγνωρίζουν τη δύσκολη καθημερινότητά τους και τους προσφέρουν ένα περιβάλλον ασφάλειας και προοπτικής. Όχι άλλοι ξύλινοι λόγοι, χιλιοειπωμένοι εδώ και χρόνια, όπως: «Η θεσμοθέτηση συγκεκριμένων κινήτρων για την προσέλκυση νέων στο ναυτικό επάγγελμα, μεταξύ των οποίων και η αναβάθμιση της ναυτικής εκπαίδευσης».

Γιατί άραγε αυτά τα μεγαλοπρεπή λόγια εξακολουθούν να μου ακούγονται κενά περιεχομένου; Γιατί πολλές φορές μοιάζουν περισσότερο με επαναλαμβανόμενες διακηρύξεις παρά με μια ειλικρινή προσπάθεια αλλαγής; Γιατί θυμίζουν το χρονικό ενός προαναγγελθέντος τέλους, όπου όλοι γνωρίζουν τον κίνδυνο, αλλά λίγοι αποφασίζουν να αντιμετωπίσουν ουσιαστικά τις αιτίες του;

Ίσως γι' αυτό η εικόνα που έρχεται αυθόρμητα στη μνήμη μου είναι εκείνη από το μακρινό και γραφικό νεκροταφείο του χωριού μου. Εκεί, κάτω από τον ίσκιο του μεγάλου γέρικου πλάτανου, οι ανοιξιάτικες περικοκλάδες με τους μοβ ανθούς τους αναρριχώνται ανάμεσα στα μνήματα. Όμορφες, ζωντανές και επίμονες, αλλά ταυτόχρονα φυτρωμένες πάνω σε κάτι που έχει ήδη τελειώσει. Έτσι φοβάμαι μήπως καταλήξουν και οι διακηρύξεις για το μέλλον της ναυτοσύνης μας: όμορφα λόγια που θα συνεχίσουν να ανθίζουν, ενώ η πραγματική ζωή του ναυτικού επαγγέλματος θα υποχωρεί αργά στη σιωπή.

Πολλά χρόνια τώρα προσπαθώ με προσήλωση να αφομοιώσω τη συμβουλή του σοφού παππού μου, όμως ομολογώ ότι δυσκολεύομαι ακόμη πολύ να την εφαρμόσω: να μάθω πότε πρέπει να σωπαίνω.

«Το μυστικό της μελετημένης και αποτελεσματικής δουλειάς», μου έλεγε στα παιδικά μου χρόνια, «βρίσκεται στους ανθρώπους που παρατηρούν, που έχουν επινοητικότητα και ευελιξία. Ανθρώπους που στόμα έχουν και μιλιά δεν έχουν».

Και ύστερα, σαν να ήθελε να συμπληρώσει τη σκέψη του, πρόσθετε: «Οτιδήποτε κάνουν οι άνθρωποι κρύβει κινδύνους. Ποτέ όμως δεν πρέπει να ξεχνούν ότι όλα στη φύση είναι θέμα ισορροπίας. Και όταν έρθει η στιγμή να αποφασίσουν, πρέπει να γνωρίζουν τι πραγματικά έχει μεγαλύτερη αξία και τι είναι το πιο σημαντικό για τους ίδιους».

Κλείνοντας τις σκέψεις μου, θα ήθελα να αναφέρω μια μοναδική συνάντηση, ένα περιστατικό που συνέβη τις ίδιες εκείνες ημέρες. Από εκείνα τα μικρά γεγονότα που ομορφαίνουν τη ζωή μας και καταφέρνουν να λειαίνουν τις αιχμηρές σκέψεις που αφήνουν πίσω τους οι δύσκολες εμπειρίες.

Κατά την έξοδό μας από τη Μεσόγειο προς τον Ατλαντικό Ωκεανό, βρεθήκαμε σε παράλληλη πορεία με ένα φορτηγό πλοίο γενικών φορτίων, με το οποίο είχαμε ταξιδέψει προηγουμένως στην ίδια συνοδεία ασφαλούς πλου στον Ινδικό Ωκεανό.

Πλοίαρχός του ήταν ένας Καρπάθιος, ένας άνθρωπος με ανεξάντλητο χιούμορ, το οποίο απλόχερα μοίραζε μέσα από τα ερτζιανά κύματα κατά τη διάρκεια του ταξιδιού. Με τον τρόπο του δημιουργούσε μια μοναδική ατμόσφαιρα συντροφικότητας και αλληλεγγύης ανάμεσα στα πληρώματα διαφορετικών εθνικοτήτων που ταξίδευαν μαζί. Ήταν ένας ευφυέστατος άνθρωπος. Η καθημερινή λεκτική επικοινωνία του με τα γύρω πλοία αποτελούσε πραγματική απόλαυση. Μέσα από λίγες κουβέντες κατάφερνε να δημιουργεί μια αίσθηση οικειότητας, σαν εκείνη την παλιά ναυτική συντροφιά που σήμερα σιγά σιγά χάνεται. Τα ξημερώματα μιας ημέρας τον ακούσαμε ξανά στα VHF να απευθύνεται σε ένα προπορευόμενο κινεζικό πλοίο.

«Ποιος είναι ο λιμένας προορισμού σας;» ρώτησε.

Ο Κινέζος αξιωματικός βάρδιας απάντησε ότι δεν είχε καταλάβει ακριβώς την ερώτηση.

«Α, βέβαια...», απάντησε ο Καρπάθιος καπετάνιος. «Όπως καταλαβαίνω τα δικά σου εγγλέζικα είναι Οξφορδιανά, ενώ τα δικά μου είναι Καρπάθιαν. Πώς να με καταλάβεις;» Με τα πολλά, η επικοινωνία αποκαταστάθηκε. Ο Κινέζος αξιωματικός τον ενημέρωσε ότι προορισμός του πλοίου τους ήταν η Νέα Ορλεάνη. «Υπέροχα, φίλε μου. Αυτός είναι και ο δικός μας προορισμός», απάντησε χαρούμενα.

Και αμέσως μετά, χωρίς να χάσει το χιούμορ του, πρόσθεσε: “Please adjust your speed so we can go together, because I feel fear in the ocean.” «Παρακαλώ ρύθμισε την ταχύτητά σου να ταξιδέψουμε μαζί, γιατί φοβάμαι τον ωκεανό».

Για λίγα δευτερόλεπτα επικράτησε σιωπή στο VHF. Ο Κινέζος αξιωματικός, ίσως ξαφνιασμένος από αυτή την απρόσμενη ειλικρίνεια, όταν τελικά βρήκε τα λόγια του πρέπει να απάντησε τουλάχιστον δέκα φορές:

“Yes, Captain! OK, Captain!”

Καλό σου ταξίδι, καπετάνιο.

Η σημερινή, συχνά άψυχη και μελαγχολική ναυτιλία χρειάζεται ανθρώπους με τη δική σου αισθητική ποιότητα και τα πολύτιμα χαρίσματα της παλιάς ναυτικής ψυχής. Χρειάζεται το φλεγματικό σου χιούμορ, την απλότητά σου και εκείνη τη σπάνια ικανότητα να θυμίζεις ότι η θάλασσα δεν είναι μόνο αριθμοί, διαδικασίες και κανονισμοί· είναι πάνω απ’ όλα άνθρωποι. Ίσως μέσα από τέτοιες μορφές να συνεχίζεται, με έναν διαφορετικό τρόπο, η ξεχασμένη Αριστοφάνεια κληρονομιά των προγόνων μας: η δύναμη του γέλιου, της ευφυΐας και της ανθρώπινης επικοινωνίας.

Υ.Γ.:

«Ένα οδοιπορικό στη σκέψη ποτέ δεν τελειώνει πραγματικά. Απλώς κάποια στιγμή εγκαταλείπεται.» Γιατί και η θάλασσα κάπως έτσι λειτουργεί: κανένα ταξίδι δεν τελειώνει απόλυτα. Απλώς κάποια στιγμή αφήνεις το λιμάνι πίσω σου και κρατάς μαζί σου όσα έζησες.....